از نکات مهم و راهبردی اولین پیام رهبری تا بازتاب اراده مردم
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی حجت الاسلام دکتر محمد حسین پورامینی مدیر گروه حقوق بینالملل دانشنامه قرآن شناسی در گفتگو با خبرگزاری فارس؛ ابعاد مختلف نخستین پیام حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی را بررسی و نکات مهمی درباره این پیام مطرح کرد:
نخستین پیام حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای پس از انتخاب به رهبری با بازتاب گستردهای در فضای داخلی و منطقهای مواجه شد. بسیاری از تحلیلگران این پیام را حاوی نشانههایی از رویکرد راهبردی جمهوری اسلامی در حوزههای مختلف سیاسی، امنیتی و منطقهای دانستهاند. حجتالاسلام دکتر محمدحسین پورامینی، در گفت و گو با گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، به بررسی مهمترین دلالتهای اقتدار راهبردی در این پیام پرداختهایم.
نخستین پیام مقام معظم رهبری حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای پس از انتخاب به رهبری چه ویژگیهایی داشت و چرا تا این اندازه مورد توجه قرار گرفت؟
این پیام را باید یک پیامی راهبردی و چندلایه دانست. در این پیام، مهمترین خطوط سیاست داخلی، امنیتی و منطقهای جمهوری اسلامی ایران با صراحت و قاطعیت تبیین شده است. نکته مهم این است که پیام در شرایطی صادر شد که کشور درگیر یک رویارویی آشکار با جبهه متجاوزان آمریکایی و صهیونیستی بود و افکار عمومی در داخل و خارج با دقت در انتظار مشاهده جهتگیریهای رهبری جدید قرار داشت. به همین دلیل، این پیام بازتاب گستردهای در سطح ملی، منطقهای و حتی بینالمللی پیدا کرد و بسیاری از ناظران آن را نشانهای از استمرار قدرت، ثبات راهبردی و اراده قاطع جمهوری اسلامی ارزیابی کردند.
به نظر شما مهمترین محورهای مطرحشده در این پیام چه بود؟
در این پیام چند محور اساسی برجسته شده است. نخست تأکید بر نقش تعیینکننده مردم در اقتدار کشور است. محور دوم، تصریح به ادامه دفاع مؤثر و پشیمانکننده در برابر متجاوز است. در کنار این مسئله، استفاده از ابزارهای راهبردی برای اعمال فشار بر دشمن از جمله اهرم تنگه هرمز مورد اشاره قرار گرفته است. همچنین تثبیت جایگاه جبهه مقاومت در سیاست منطقهای جمهوری اسلامی، تأکید بر مسئولیت دشمن در قبال خسارات و ضرورت دریافت غرامت، و هشدار به کشورهای منطقه درباره لزوم تعیین تکلیف خود در قبال متجاوزانی که از خاک یا پایگاههای آنان برای حمله به ایران استفاده میکنند، از دیگر محورهای مهم این پیام است. مجموعه این مؤلفهها نشان میدهد که این پیام صرفاً واکنشی به یک رویداد نیست، بلکه تبیینی از منطق قدرت و راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران است.
در این پیام تأکید ویژهای بر نقش مردم دیده میشود. این موضوع چه دلالتی در چارچوب اقتدار راهبردی دارد؟
یکی از نکات بسیار مهم در این پیام، برجستهسازی نقش مردم در حفظ ثبات و اقتدار کشور است. حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای با اشاره به رفتار ملت ایران در روزهای حساس اخیر، از بصیرت، شجاعت و حضور آنان بهعنوان عامل اصلی حفظ اقتدار کشور یاد میکنند. در این نگاه، مردم صرفاً مخاطبان حاکمیت نیستند، بلکه یکی از ارکان اصلی قدرت ملی محسوب میشوند. وقتی ایشان میفرمایند «این شما مردم بودید که کشور را رهبری و اقتدار آن را ضمانت کردید»، در واقع به نوعی از پیوند میان رهبری و جامعه اشاره میکنند که در اندیشه سیاسی انقلاب اسلامی ریشه دارد. از این منظر، وحدت ملی و حضور فعال مردم مهمترین پشتوانه امنیت و اقتدار کشور است.
در بخش دیگری از پیام، موضوع دفاع و ادامه مقابله با تجاوز مطرح شده است. این بخش را چگونه ارزیابی میکنید؟
در این پیام با صراحت بر ادامه دفاع در برابر تجاوز تأکید شده است. عبارت «خواست تودههای مردم، ادامه دفاع مؤثر و پشیمانکننده است» نشان میدهد که دفاع از کشور تنها یک تصمیم نظامی نیست، بلکه بازتاب اراده عمومی جامعه برای مقابله با تجاوز است. در همین چارچوب، به استفاده از ابزارهای راهبردی برای اعمال فشار بر دشمن نیز اشاره شده است؛ از جمله تأکید بر اینکه «قطعاً همچنان از اهرم مسدود کردن تنگه هرمز باید استفاده شود». تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان است و اشاره به آن نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران در صورت لزوم از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی خود برای دفاع از منافع ملی بهره خواهد گرفت. همچنین اشاره به احتمال گشودن جبهههای جدید در صورت تداوم جنگ، بیانگر نگاه فعال و چندبعدی به مسئله دفاع و امنیت ملی است.
جایگاه جبهه مقاومت در این پیام چگونه ترسیم شده است؟
در این پیام، جایگاه جبهه مقاومت بهعنوان یکی از محورهای مهم سیاست منطقهای جمهوری اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است. از همراهی و حمایت نیروهای مقاومت در منطقه قدردانی شده و تصریح میشود که جبهه مقاومت بخشی جداییناپذیر از منظومه ارزشی انقلاب اسلامی است. اشاره به نقش کشورها و گروههایی مانند یمن، حزبالله لبنان و مقاومت عراق نشان میدهد که سیاست منطقهای جمهوری اسلامی بر پایه نوعی همافزایی و همکاری میان نیروهای همسو شکل گرفته است. این شبکه همکاری میتواند در برابر فشارهای خارجی نوعی موازنه ایجاد کند و امنیت منطقهای را تقویت نماید.
در پیام آیت الله خامنه ای به مسئله مسئولیت متجاوز و دریافت غرامت نیز اشاره شده است. این بخش چه اهمیتی دارد؟
بله، این بخش از پیام بسیار مهم است. در آن علاوه بر تأکید بر پیگیری خون شهدا، بهویژه نسبت به جنایاتی که علیه کودکان صورت گرفته، بر ضرورت جبران خسارتهای وارد شده به مردم نیز تأکید شده است. تصریح به اینکه «به هر صورت از دشمن غرامت خواهیم گرفت» نشان میدهد که پاسخ به تجاوز تنها در سطح نظامی محدود نمیشود، بلکه ابعاد حقوقی و اقتصادی آن نیز مورد توجه قرار دارد. حتی تأکید میشود که اگر دشمن از پرداخت غرامت امتناع کند، جمهوری اسلامی میتواند از اموال او به اندازه لازم برداشت کند یا آن اموال را نابود سازد. این بیان، نشاندهنده اراده قاطع برای جلوگیری از بیهزینه ماندن اقدامات خصمانه است.
در پیام مقام معظم رهبری خطاب به کشورهای منطقه نیز نکاتی مطرح شده است. این بخش چه پیامی برای همسایگان دارد؟
در این بخش، یک رویکرد دوگانه اما منطقی دیده میشود. از یک سو بر تمایل جمهوری اسلامی ایران به روابط گرم و سازنده با همه همسایگان تأکید شده است، و از سوی دیگر به صراحت اعلام میشود که استفاده از پایگاههای برخی کشورهای منطقه برای حمله به ایران قابل پذیرش نیست. به همین دلیل تأکید میشود که این کشورها باید «تکلیف خود را با متجاوزین به وطن ما معلوم کنند». این موضع در واقع دعوتی به مسئولیتپذیری منطقهای است؛ یعنی امنیت منطقه نباید به ابزاری برای فشار قدرتهای فرامنطقهای تبدیل شود.
در مجموع، این پیام رهبری جدید چه تصویری از آینده سیاست و امنیت ملی جمهوری اسلامی ارائه میدهد؟
در مجموع میتوان گفت این پیام تصویری منسجم از مؤلفههای قدرت ملی و راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران ترسیم میکند. تأکید بر نقش مردم بهعنوان پشتوانه اصلی اقتدار ملی، اعلام اراده برای ادامه دفاع مؤثر در برابر تجاوز، بهرهگیری از ابزارهای راهبردی برای تقویت بازدارندگی، تثبیت جایگاه جبهه مقاومت در سیاست منطقهای، پیگیری قاطع مسئولیت متجاوز و نیز تأکید بر تمایل جمهوری اسلامی ایران به روابط گرم و سازنده با همه همسایگان، نشان میدهد که جمهوری اسلامی با اعتماد به نفس، صلابت و نگاه راهبردی مسیر خود را ادامه خواهد داد. بازتاب گسترده این پیام در داخل و خارج از کشور نیز بیانگر اهمیت آن در ترسیم افقهای آینده سیاست و امنیت ملی ایران است.
