بازتوزیع مرجعیت علمی در عصر الگوریتمها؛ افقهای پیشروی پژوهشگاه در مواجهه با هوش مصنوعی محاورهای
نوشتاری از ابوالفضل محمدی رئیس مرکز توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
دنیای دیجیتال با شتابی بالا در حال عبور از عصر جستجوهای سنتی و ورود به دنیای هوش مصنوعی محاورهای است. تا پیش از این، موتورهای جستجو نقش واسطهای را ایفا میکردند که مخاطب را به تارنمای تولیدکنندگان محتوا هدایت میکردند؛ اما امروز فناوریهای نوظهور و مدلهای زبانی بزرگ، پنجره جدیدی به نام «پاسخهای ترکیبی هوش مصنوعی» گشودهاند. در این رویکرد جدید، ابزارها تلاش میکنند به جای ارائه لیستی از لینکها، پاسخ پرسشهای مخاطبان را در کمترین زمان ممکن پردازش کنند و مستقیماً به آنها ارائه دهند.
این تحول، سازمانهای تولیدکننده دانش را با یک پرسش راهبردی مواجه کرده است: در جهانی که هوش مصنوعی به واسطه اصلی میان مخاطب و دانش تبدیل شده، جایگاه مرجعیت علمی و اندیشهای ما کجاست؟
چرایی انتخاب رویکرد هوشمندسازی
واقعیت این است که مدلهای هوش مصنوعی، علیرغم قدرت پردازش بالایی که دارند، خود تولیدکننده اصلِ دانش نیستند؛ آنها برای پاسخدهیِ درست، به منابع اصیل، عمیق و دستاول نیاز دارند. دقیقاً در همین نقطه است که ضرورت و اهمیت حضور فعال پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی آشکار میشود.
پژوهشگاه به عنوان یک کانون تفکر پیشرو، سالهاست که با تکیه بر توان علمی اعضای محترم هیئت علمی و محققان خود، تولیدکننده تحلیلها، مقالات و پاسخهای دقیق در حوزه علوم انسانی اسلامی و اندیشه دینی بوده است. رویکرد جدید ما در مرکز توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی، بر این منطق استوار است که نباید اجازه داد این گنجینه عظیم فکری در پشت ساختارهای سنتی وب محصور بماند. ما باید داراییهای علمی پژوهشگاه را به زبان الگوریتمهای نوین ترجمه کنیم تا هوش مصنوعی، پاسخهای فکری خود به جامعه را از منابع اصیل پژوهشگاه دریافت کند.
اهداف کلان و مزایای راهبردی
هدف ما از این بازآفرینی ساختاری، صرفاً همراهی با یک موج تکنولوژیک نیست؛ بلکه اهدافی بلندمدت را دنبال میکنیم:
وسعه دایره مخاطبان: با معرفی صحیح تولیدات پژوهشگاه به مدلهای هوش مصنوعی، نظریات و یادداشتهای اساتید ما به بخش مهمی از پاسخهای هوش مصنوعی به کاربران در فضای مجازی تبدیل خواهد شد.
تثبیت مرجعیت علمی در فضای نوپدید: هدف این است که در زنجیره استنادها و ارجاعات هوش مصنوعی، وبسایت پژوهشگاه به عنوان یک منبع تاییدشده و اصلی شناخته شود.
سهولت دسترسی پژوهشگران: نخبگان و محققان علوم انسانی باید بتوانند در بستر جستجوهای نسل جدید، سریعتر و بدون واسطه به پروژههای فکری پژوهشگاه دسترسی پیدا کنند.
نقشه راه حرکت به سوی آینده
مسیر حرکت ما در مرکز توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی، یک برنامه پیوسته، چندبعدی و مبتنی بر همکاریهای بینبخشی است. نقشه راه ما در این تحول بر سه محور اصلی استوار است:
۱. ارتقای زیرساخت و معماری معنایی سایت: در گام اول، در حال بازطراحی کدهای زیرساختی پایگاه پژوهشگاه هستیم تا خوانش دیتای علمی ما برای خزندگان هوش مصنوعی، شفاف و بدون خطا باشد.
۲. متناسبسازی شیوههای ارائه محتوا: با همکاری بخشهای محتوایی و روابط عمومی، شیوه عرضه مقالات و نشستها را به گونهای ارتقا میدهیم که مفاهیم علمی در قالبهایی صریح و متناسب با فهم الگوریتمهای هوشمند ارائه شوند.
۳. توسعه بانکهای اطلاعاتی بصری و نموداری: از آنجا که هوش مصنوعی علاقه بالایی به تحلیلهای هندسی و اینفوگرافیک دارد، تبدیل مدلهای فکری پژوهشگاه به ساختارهای متنیِ بصری (نمودارهای مفهومی) در دستور کار قرار گرفته است.
مواجهه با فناوریهای نوین، نیازمند هوشمندی، شجاعت در تغییر و دیدگاه راهبردی است. مرکز توسعه فناوری اطلاعات پژوهشگاه بر این باور است که هوش مصنوعی محاورهای، فرصتی برای تبیین دیجیتال و نشر تفکر اصیل اسلامی است. این تحول بزرگ، آغاز فصلی نو از پویایی وبسایت پژوهشگاه است که با همراهی همه ارکان علمی و اجرایی مجموعه تحقق خواهد یافت.
