پرچم بر زمین نمیماند
نوشتاری از حجت الاسلام دکتر محمدباقر پورامینی مدیر گروه کلام اسلامی و الهیات جدید پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
«آیا با رفتن یک رهبر، میتوان از آرمانها دست کشید و به عقب بازگشت؟»
این پرسش، تنها یک سؤال عاطفی یا سیاسی نیست؛ پرسشی است که خداوند متعال در قرآن کریم از امت اسلامی پرسیده و آن را در تاریخیترین لحظه حیات اسلام مطرح کرده است. پرسشی که در سال سوم هجرت، در میدان جنگ احد، هنگامی که ناگهان شایعه شهادت پیامبر اکرم(ص) در میان مسلمانان پیچید، برای همیشه در تاریخ ثبت شد.
جنگ احد برای مسلمانان تلخ ترین روزها بود. پس از آنکه جمعی از تیراندازان از دستور پیامبرص) سرپیچی کردند و صحنه جنگ تغییر کرد، ناگهان بانگی برخاست: «محمد کشته شد!» این شایعه، چنان بر جان مسلمانان نشست که برخی دست از جنگ کشیدند، برخی راه گریز در پیش گرفتند و گروهی نیز در بهت و حیرت فرو رفتند. آنان که تصور میکردند همه چیز به وجود پیامبر(ص) گره خورده است، اکنون خود را در حیرت میدیدند. گویی با رفتن یک نفر، همه چیز تمام شده بود.
در این لحظه بحرانی، قرآن نازل شد تا برای همیشه این تفکر را از ذهن مؤمنان بزداید: « آیا اگر محمد بمیرد یا کشته شود، شما به عقب بازمیگردید؟ هر کس بازگردد، هرگز به خدا ضرری نمیزند و خدا به زودی سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.»
این آیه نورانی که رهبر شهید انقلاب اسلامی در آخرین دیدار خود با خبرگان ملت به آن استناد کردند، اکنون برای ما چون چراغی در شب تاریک فقدان ایشان است و در این لحظه سخت، می تواند دستگیر ما باشد.
۱. ماهیت نظام اسلامی؛ فراشخصی و مبتنی بر مکتب
مهمترین پیام این فرمایش رهبر شهید، تأکید بر «نظام بودن» انقلاب اسلامی است. نظام، برخلاف دولت یا حکومتهای فردمحور، دارای اصول، مبانی، اهداف و مسیری مشخص است که وابسته به حیات فیزیکی افراد نیست. رهبر انقلاب با استناد به آیه شریفه به واقعه جنگ احد، مؤاخذه قرآن کریم نسبت به کسانی که تصور میکردند با رفتن پیامبر اکرم، همه چیز تمام میشود، نشاندهنده اهمیت این اصل است که اسلام و نظام برآمده از آن، به شخص گره نخورده است.
۲. نقش اشخاص در نظام اسلامی؛ ایفای مأموریت
رهبر شهید به صراحت نقش اشخاص را تأیید میکنند: «اشخاص نقش دارند، مأموریتهایی دارند که باید انجام بدهند، نقشهای مهمی دارند که بایستی ایفا کنند». این نگاه متوازن، ضمن پاسداشت جایگاه رهبری و تأثیر عمیق حضور شخصیتهای مؤثر، نظام را از آفت شخصپرستی و وابستگی مطلق به فرد مصون میدارد. در این چارچوب، هر شخصیتی، مأمور انجام رسالت خویش در برههای از تاریخ است و پس از آن، مسیر توسط مؤمنان و با اتکا به مکتب ادامه مییابد.
۳. ظرفیت بالای نظام اسلامی برای استمرار
اشاره رهبر شهید به جابهجاییها و تداوم نظام پس از آن، بیانگر ظرفیت بالای این نظام برای مدیریت انتقالها و عبور از بحرانهاست. نظام اسلامی بر پایه مردم و ایمان آنان استوار شده و مکانیزمهای قانونی روشنی برای تداوم خود دارد. این ساختار هوشمند که با هدایت امام خمینی(ره) و سپس رهبر شهید تکامل یافته، تضمینکننده استمرار انقلاب حتی در حساسترین برهههاست.
۴. پیام به جامعه مؤمنان در شرایط کنونی
برای مخاطبی که این روزها در غم فقدان رهبری فرزانه سوگوار است، این بیانات چند پیام روشن دارد:
الف.نه بازگشت به عقب، نه توقف: مطابق آیه شریفه، مؤمنان واقعی کسانی هستند که با رفتن رهبران، نه تنها به عقب برنمیگردند، بلکه با استقامت، راه را ادامه میدهند.
ب.تداوم مسیر با تکیه بر ایمان و قانون: نظام اسلامی با ساختار مستحکم خود، مسیر روشنی برای ادامه دارد. این مسیر با تکیه بر قانون اساسی، نهاد خبرگان رهبری و همراهی مردم، همواره ادامه یافته و خواهد یافت.
ج.راه ماندنی با رفتن شخصیت ها: عظمت شخصیت رهبر شهید، نه در توقف انقلاب به نام ایشان، که در جهتدهی و هدایت آن به مسیر صحیح تا ابد خلاصه میشود. اکنون وظیفه مؤمنان، تمسک به آن مسیر و پاسداری از آن است.
این فرمایش رهبر معظم انقلاب، کلیدیترین درس را برای روزهای پس از خود به یادگار گذاشت: انقلاب اسلامی وابسته به شخص نیست؛ این نظام، امتداد مسیر انبیاست و با اتکا به ایمان امت و ساختار متقن خود، به راهش ادامه خواهد داد. درک عمیق این حقیقت و پایبندی عملی به آن، بهترین پاسداشت یاد و راه آن رهبر فرزانه است.
در نظام فکری شیعه، هرگز پرچم بر زمین نمیماند. مجلس خبرگان رهبری با انتخاب آیتالله آقا مجتبی خامنهای به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر استحکام درونی نظام را به رخ جهانیان کشید . این انتخاب شایسته که دل بی قرار ملت ایران و دوستداران انقلاب را به آرامش رهنمون کرد ، مصداقی شد بر این وعده الهی که «الیوم یئس الذین کفروا من دینکم» (امروز کافران از نابودی دین شما مأیوس شدند).
