اسراف در شرایط جنگ؛ تضییع حقوق هموطن، افزون بر ضمان شرعی
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر محمد جداری عالی مدیر گروه اخلاق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
رفتارهای مسرفانه، پیآمدهای اخلاقی و اجتماعی متعددی دارد. یکی از مهمترین آنها تضییع حقوق دیگران است.
بر اساس آموزههای اسلام تمام هستی از جمله منابع و امکانات مادی از آنِ خدا و موهبتی الهی است که جهت بهرهمندی در راستای رفع نیازهای زندگی و کسب کمالات انسانی، در اختیار آدمی قرار گرفته است. ازسویدیگر منابع اقتصادی در کشور محدودند.
بنابراین در شرایط عادی هرکسی مجاز است در حد کفاف در رفع نیاز خود از آنها بهره ببرد و استفاده بیش از حد و اسراف منابع بهوسیله گروهی در واقع سوءاستفاده از سهم سایر هموطنان و موجب محرومیت و تضییع حقوق آنها خواهد شد. لذا علی (ع) نشانههای اسرافکار در سه چیز معرفی میکند: آنچه را که مال او نیست میخورد و آنچه را که از آنِ او نیست میخرد و آنچه را که برای او نیست میپوشد.
در اسراف فرض بر این است که شخص مسرف دارایی خود را مصرف میکند و الّا باعنوان غاصب و دزد خطاب میشد نه مسرف. امام (ع) در این سخن ماهیت اسراف را تبیین میکند که استفاده بیش از حد نیاز، تضییع حقوق دیگران است هرچند بهلحاظ حقوقی خود مالک آن باشد.
این درصورتی است که شرایط کشور عادی باشد. اما در شرایط جنگی کشور تمام منابع بهویژه منابع حیاتی چون مواد غذایی، منابع انرژی اعم از آب، برق و انواع سوخت خصوصاً بنزین که بخشی از آن وارداتی است، حقالناس است و مصرف بیش از حد آن، تصرف در منابع عموم مردم تلقی میشود.
و این اسراف افزون بر خیانت بههموطنان، ضمان شرعی دارد و با طولانیشدن شرایط جنگی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری بهدنبال داشته باشد.
