حق کنترل و نظارت بر تنگه هرمز توسط ایران
نوشتاری از دکتر حسینعلی بای عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
جمهوری اسلامی ایران هیچگاه کنوانسیون ۱۹۸۲ را در مورد «عبور ترانزیتی» کشتیها تصویب نکرده است، اما کنوانسیون ۱۹۵۸ ژنو را که در مورد «عبور بیضرر» کشتیهاست امضا و تصویب کرده و متعهد به انجام آن است.
از آنجا که تنگه هرمز، علیرغم اینکه تنگهای بینالمللی است، لیکن در آبهای سرزمینی ایران قرار گرفته و رژیم «عبور بیضرر» نسبت به آن حاکم است، حق مشروع خود میداند که برای تضمین بیضرر بودن عبور کشتیها در حالت جنگی و با استناد به حق دفاع مشروع مطابق با ماده ۵۱ منشور:
۱. به کنترل و بازرسی کشتیهای کشورهای متخاصم به منظور اطمینان از عبور امن و بیضرر آنها داشته باشد.
۲. اقدام به مسدودسازی موقت تنگه به منظور حفظ امنیت ملی خود و امنیت مرزهای دریایی که مقدم بر حق کشتیرانی است، نماید.
مطابق قوانین داخلی از جمله قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی آمریکا در منطقه و قانون اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان «سازمان تروریستی» توسط ایالات متحده آمریکا و به ویژه ماده ۳ قانون مذکور که مقرر داشته است: «دولت جمهوری اسلامی ایران و نیروهای مسلح موظفند در زمان مقتضی با اقدامات ضروری و هوشمندانه به گونهای عمل کنند که نیروهای آمریکایی نتوانند از هرگونه توان و امکانات علیه منافع جمهوری اسلامی ایران استفاده کنند.»
جمهوری اسلامی در پاسخ به تحریمهای غیرقانونی که مصداق «تروریسم اقتصادی» و نقض حقوق بنیادین بشر است، حق اقدام متقابل و مقابلهبهمثل در جلوگیری از انتفاع تجاری کشورهای متخاصم از قلمرو آبی خود را محفوظ میدارد. بدیهی است وضعیت امروز تنگه، معلول حضور تحریکآمیز نیروهای بیگانه است.
