نفاق سیاسی و اجتماعی رکن بیمارگونۀ گروه‌ها و جریان‌ها

نفاق سیاسی و اجتماعی رکن بیمارگونۀ گروه­ها و جریان­ها

نوشتاری از حجت الاسلام دکتر علی فضلی مدیر گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

درد نهان در حکومت­های دینی، وجود نفاق به عنوان یکی از اساسی­ترین بیماری معنوی اجتماعی – سیاسی در بین جریان­ها و گروه­ها است که سبب سستی و گسستگی مردم در جهت پیشبرد اهداف والای الهی می­شود.

حضرت امیر علیه السلام در خطبۀ بیست و نهم نهج البلاغه به نشانه­های این نفاق سیاسی می­پردازند.

اولین نشانۀ نفاق سیاسی آن است که گروه­ها به نحوی رفتار می­کنند که رهبری در وقت طلب یاری از آنان برای برون رفت از مشکلات مانند نبردها به تعارض می­افتد

یعنی وقتی برای برون رفت آنان را آزادانه فرا­می­خواند، پاسخی درخور و شایسته نمی­بیند، بلکه به دعوتش توجه نشان نداده، اهمیتی برای آن قائل نیستند تا روی زمین بماند و مقاومت به شکست بیانجامد و وقتی آنان را تحت فشار قرار می­دهد

 لجبازی و جوسازی اجتماعی کرده، فضای ذهنی جامعه را متشنج می­کنند و باعث رنجش و عدم آرامش رهبری و مردم می­شوند. در نتیجه نه می­تواند آنان را مختار گذاشت و نه می­تواند مجبور نمود.  (مَا عَزَّتْ دَعْوَةُ مَنْ دَعَاكُمْ وَ لا اسْتَرَاحَ قَلْبُ مَنْ قَاسَاكُمْ)

دومین نشانۀ نفاق سیاسی بهانه­تراشی و عذرتراشی گروه­ها در وقت حضور در میدان است، بلکه پیوسته از رهبری مهلت می­خواهند تا ورودشان به میدان را به تأخیر بیاندازد.

 در حقیقت این مهلت خواستن­ها پوششی برای آن بهانه­­های پوچ است. چه این که اگر آینده نیز فرا برسد، باز هم بهانه جویی خواهند کرد. از این رو بین بهانه­های پوچ و مهلت­های پوچ روزنه­ای برای ورود دشمن گشوده خواهد شد. (أَعَالِيلُ بِأَضَالِيلَ وَ سَأَلْتُمُونِي التَّطْوِيلَ دِفَاعَ ذِي الدَّيْنِ الْمَطُولِ)

سومین نشانۀ نفاق سیاسی، اظهار شعارهای داغ جریان­ها است که به ظاهر نشان از همت و شهامت و شجاعت آنان است، ولی در عمل چنان سست و بی­پایه هستند که به دشمنان گرا می­دهد به مملکت طمع ببرند و حمله کنند و حکومت و مملکت را از پاي در آورند.

 از این رو نباید فریب شعارها و نظرهای نابخردانۀ آنان را خورد و مسئولیتی به آنان واگذار کرد که تنگۀ احد را به دشمنان می­سپارند. (كَلَامُكُمْ يُوهِي الصُّمَّ الصِّلابَ وَ فِعْلُكُمْ يُطْمِعُ فِيكُمُ الْأَعْدَاءَ)

چهارمین نشانۀ نفاق سیاسی سستی ذلیلانه جریان­ها در مقابله با ستم­ها و یورش­های دشمنان و خبیثان بیرون و درون است که راه نجات آن مقاومت مردم در کنار رهبری است.

 تا مردم بر پای نیایستند، نمی­توان از مشکلات برخواسته از آزار ستمکاران نجات یابند. اینجاست که رهبری مردم را به مشارکت همدلانه فرا می­خوانند تا نفوذی­ها، بی­اخلاقی­ها، بدرفتاری­ها، بی­عدالتی­ها، بیهوده­کاری­ها، بی­توجهی­های این جریان­ها و گروه­ها را از بین ببرند. (لايَمْنَعُ الضَّيْمَ الذَّلِيلُ وَ لا يُدْرَكُ الْحَقُّ إِلَّا بِالْجِدِّ)

پنجمین نشانۀ نفاق سیاسی عدم مسئولیت گروه­ها در قبال امنیت کشور اسلامی و عدم تبعیت از رهبری شجاع و بصیر برای برون رفت از مشکلات است و این هنگامی رخ می­دهد که خواص وطن را خانۀ خود ندانند و همچون خانۀ خویش به آن عشق نورزند و شکر نعمت وجود رهبری با وصف شجاعت و بصیرت را به جای نیاورند. (أَيَّ دَارٍ بَعْدَ دَارِكُمْ تَمْنَعُونَ وَ مَعَ أَيِّ إِمَامٍ بَعْدِي تُقَاتِلُونَ؟)

ششمین نشانۀ نفاق سیاسی عدم اعتماد رهبری به خواص و نا امیدی وی نسبت به یاری آنان و در نتیجه پرهیزش از تهدید دشمنان و مبارزه با آنان است که این به سستی و لرزانی و ویرانی حکومت و مملکت می­انجامد.

(أَصْبَحْتُ وَ اللَّهِ لَا أُصَدِّقُ قَوْلَكُمْ وَ لَا أَطْمَعُ فِي نَصْرِكُمْ وَ لَا أُوعِدُ الْعَدُوَّ بِكُمْ) از این رو این گروه که چه بسا بر مسند مدیریت تکیه زده­اند در میدان عمل، قابل اتکا نیستند و نمی­توان با آنان بر مشکلات فائق شد؛ چنان ضعیف و ناتوان هستند که وقتی دشمنان دیدگاه­های ظالمانۀ خویش را مطرح می­کنند، سست و ترسان توان مقابله با آنان را ندارند که همین سستی پنجرۀ ورود دشمنان است.

 باید این مدیران را به دقت رصد کرد و مانع گرای ضعف آنان به دشمنان شد. (ا لْمَغْرُورُ وَ اللَّهِ مَنْ غَرَرْتُمُوهُ وَ مَنْ فَازَ بِكُمْ فَقَدْ فَازَ وَ اللَّهِ بِالسَّهْمِ الْأَخْيَبِ وَ مَنْ رَمَى بِكُمْ فَقَدْ رَمَى بِأَفْوَقَ نَاصِلٍ)

اما ریشۀ این نفاق سیاسی و اجتماعی چیست؟ ریشۀ عدم صداقت و عدم نصرت خواص در حکومت دینی چیست؟ به دیدۀ حضرت امیر علیه السلام  سه ویژگی در این مردمان هست که نشان از ژرفای نفاق و دوگانگی است.

 اولی، نبود دانش لازم در وقت نیاز به طرح­ ریزی. دومی، سست همتی و سهل انگاری در وقت ستیز با دشمنان و سومی، دلبستگی آزمندانه به بیت المال که تنگۀ احد را رها کنند تا به غنیمت­ها برسند. (مَا بَالُكُمْ، مَا دَوَاؤُكُمْ، مَا طِبُّكُمْ؟ الْقَوْمُ رِجَالٌ أَمْثَالُكُمْ. أ َقَوْلًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ غَفْلةً مِنْ غَيْرِ وَرَعٍ وَ طَمَعاً فِي غَيْرِ حَق؟)