پیروزی در اوج سختی ها
نوشتاری از حجت الاسلام والمسلمین سعید داودی عضو هیأت علمی گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه؛
بخشی از پیروزیها در میدان نبرد، به داشتن امکانات و عِدّه و عُدّه است؛ چراکه نمیتوان بدون برنامه و ابزار لازم، وارد میدان شد.
اما عامل حیاتیتر در پیروزی، به اراده و باور بازمیگردد؛ باوری به نصرت الاهی که در اوج ناامیدی، بر دل آرامش میبخشد و مسیر را برای استمرار تا پیروزی نهایی، هموار میسازد.
قرآن کریم از تزلزل برخی مؤمنان در طول تاریخ مبارزه با دشمنان سخن میگوید؛ آنگاه که سختیها به غایت رسید و در نهایت، پس از تمامی فشارها و رنجها، نصرت الاهی نصیب جبهه حق شد:
«…مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَريبٌ؛ با آنان گرفتاریها و ناراحتیها رسید تا جایی که پیامبر و افرادی که ایمان آورده بودند گفتند: “پس یاری خدا کی خواهد آمد؟” [در این هنگام تقاضای یاری از او کردند و به آنها گفته شد:] آگاه باشید، یاری خدا نزدیک است!» (بقره / ۲۱۴)
قرآن کریم به مؤمنان در همه قرون و اعصار هشدار میدهد که برای پیروزی و موفقیت، باید به استقبال مشکلات بروند و فداکاری کنند؛ و در حقیقت، این مشکلات آزمونی است که مؤمنان را پرورش میدهد و صاحبان ایمان راستین را از متظاهران به ایمان، آشکار میسازد. (تفسیر نمونه)
در جنگ احزاب که دشمنان با تجهیزات کامل و نیروی فراوان به جنگ با مسلمانان آمدند و مدینه در محاصره مشرکان قرار گرفت، دشواریها به گونهای بر مسلمانان فشار آورد که ترس و تزلزل عجیب بر جمعی از آنان غلبه کرد:
«إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا * هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالاً شَدِيداً؛ به خاطر بیاورید زمانی را که آنها از طرف بالا و پایین [شهر] به شما وارد شدند [و مدینه را محاصره کردند] و زمانی را که چشمها از شدت وحشت خیره شده بود و جانها به لب رسیده بود و گمانهای گوناگون بدی به خدا میبردید! در آنجا مؤمنان آزمایش شدند و تکان سختی خوردند.» (احزاب / ۱۰ ـ ۱۱)
از سوی دیگر، منافقانی بودند که با سمپاشی و جنگ روانی، مسلمانان را میترساندند؛ نسبت به وعدههای رسول خدا (ص) برای پیروزی تردید و تشکیک میکردند و مبارزان را به ترک سنگرها و بازگشت به منازل خویش ترغیب مینمودند:
«وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلَّا غُرُوراً * وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا؛ به خاطر بیاورید زمانی را که منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری بود، میگفتند: خدا و پیامبرش جز وعدههای دروغین به ما ندادهاند. و نیز به خاطر بیاورید زمانی را که گروهی از آنها گفتند: اى اهل یثرب [مردم مدینه]! اینجا جای توقف شما نیست، به خانههای خود بازگردید.» (احزاب / ۱۲ ـ ۱۳)
در میان سختیها و اوج ناامیدیها، عدهای از مؤمنان خدا باور به وعده خدا و رسولش ایمان داشتند و پیروزی را در دسترس میدانستند و هجوم احزاب را نشانه تحقق وعدههای رسول خدا (ص) برای پیروزی نهایی میدیدند:
«وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيما؛ هنگامی که مؤمنان لشکر احزاب را دیدند، گفتند: این همان است که خدا و رسولش به ما وعده فرموده و خدا و رسولش راست گفتهاند، و این موضوع جز بر ایمان و تسلیم آنها چیزی نیفزود.» (احزاب / ۲۲)
در نهایت، مشرکانی که با ده هزار نیرو و تجهیزات کامل به مبارزه آمده بودند، زخمخورده و سرافکنده از مدینه بازگشتند:
«وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً؛ خدا احزاب کافر را با دلی مملو از خشم بازگرداند، بیآنکه نتیجهای از کار خود گرفته باشند، و خداوند در این میدان، مؤمنان را در جنگ کفایت کرد [و پیروزی را نصیبشان نمود] و خدا قوی و شکست ناپذیر است.» (احزاب / ۲۵)
شکست کفار در نبرد احزاب که در سال پنجم هجری اتفاق افتاد، سرآغاز پیروزیهای مکرر شد تا در نهایت با فتح مکه در سال هشتم، به پیروزی نهایی رسید.
امروز نیز برای ما مردم مسلمان ایران، شبیه همان جنگ احزاب است؛ در شرایطی که دشمنان با نیروی فراوان و تجهیزات مدرن و قوی به ایران حمله کردند، زخمهای زیادی بر کشور وارد کردند و جانهای عزیزی را ستاندند؛ اما مقاومت جانانه رزمندگان و مردم در صحنه، آنان را به یاری خدا وادار به عقبنشینیِ فضاحتبار خواهد کرد و پس از آن، قدرت برتر ایران در منطقه و جهان نمایان خواهد شد. أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَريب.
