وفاداری به نظام در گذار از امام قبلی به امام بعدی
نوشتاری از حجت الاسلام دکتر محسن مهاجرنیا عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
در ۱۴۴۵ سال پیش، در هفده رمضان سال دوم هجرت، میان دولت نوپای مدینه با دولت مشرک مکه، در۱۵۰ کیلومتری مدینه در منطقه بدر جنگی اتفاق افتاد که به صورت معجزء آسایی به پیروزی مسلمانان منجر شد.
این جنگ در قرآن به صورت نمادین، سنجه مهمی برای ارزیابی ، پیروزی مسلمانان در شرایط ضعف، شرایط نصرت الهی، رونمایی از سه دسته لشکریان امداد غیبی خداوند( ملائکه منزلین،مردفین و مسوّمین)، ارتباط و نقش ایمان، تقوا، صبر و استغاثه در پیروزی، جایگاه رهبری رسول الله در نظام اسلامی، نوع وفاداری مردم به نظام ،مشخص شده است.
ابعاد نمادین جنگ بدردر تاریخ اسلام گاهی به مثابه معیارارزش ایمانی، گاهی به عنوان شرط برخورداری اقتصادی از بیت المال، گاهی به مثابه الگوی برتری افراد خاصی«اشهد انک مضیت علی ما مضی به البدریون» معرفی شده است. جنگ بدربر اساس فقره ای از دعای ندبه : « فاودع قلوبهم احفاداً بدریّه…فاضبّت علی عداوته» نقطه عطف تاریخی دشمنی ها با ولایت الهی و ولایت امیرالمؤمنین(ع) شناخته شده است.
اما نقطه کانونی این یادداشت اتفاقی است که در آن جنگ رخ داد و مبنای وفاداری به نظام را تعیین نمود.
در آیه ۱۴۴ سوره آل عمران است که از سیاسی ترین آیات قرآن است، می فرماید: « وما محمّد الاّ رسولٌ قَد خَلَت مِن قَبلهِ الرسلُ،أفأن مات او قُتل اِنقَلَبتُم علی اَعقابِکم …» پیامبر(ص) جز فرستاده ای از سوی خداوند که پیش از او هم فرستادگانی بوده اند، نیست.
پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود شما ایمان و عمل صالح را ترک می کنید و به جاهلیت برمی گردید؟
از مفهوم آیه استفاده می شود که خداوند اصرار دارد «وفاداری » مسلمانان را به «اصل دین» و اصل حاکمیت و نظام توحیدی متمرکز کند و از دو نوع وفاداری به اشخاص و وفاداری به سبک خاصی از حکمرانی مستقل نهی کند.
افراد حتی در وزان رسول الله(ص) و امام معصوم(ع) و در عصرغیبت در جایگاه ولی فقیه، کارگزاران نظام الهی هستند. همه اهمیت و نقش آنها در ذیل آن نظام است.
بنابراین اگر آنها از دنیا بروند یا شهید شوند، نباید به وفاداری مردم خدشه ای وارد شود زیرا کارگزار بعدی جایگزین او می شود. علیرغم این آیه محکم در تاریخ امامت ، یک جریان سیاسی از شیعیان به نام «واقفیه» وجود داشته اند که وفاداری آنها به شخص امامِ خاصی بوده به طوری که با شهادت آن امام به جانشین او منتقل نشده اند.
جریان واقفیه در انقلاب اسلامی ، بعد از رحلت امام خمینی(ره) هم در جمع کوچکی از جریان های سیاسی کشور اتفاق افتاد و وفاداری آنها با عنوان «خط امام» به رهبر بعدی منتقل نشد.
در حالی که امام راحل مکرر فرموده اند حفظ اصل نظام از اوجب واجبات است ، ضرورت حفظ آن از اشخاص حتی از جان امام معصوم هم بالاتر است. برای حفظ نظام گاهی باید «جام زهر» سرکشید و از عزیزترین عزیزان هم گذشت.
اما اینک در میان جنگی که به مراتب گسترده تر و خونین تر از جنگ بدر است، امام انقلاب به شهادت رسیده و پیام آیه « أفأن مات او قُتل اِنقَلَبتُم علی اَعقابِکم» امروز هم زنده است که ملت مسلمان ایران با تمام وجود پای ضرورت حفظ این نظام ایستاده است و هرگز نه “توقف” دارد و نه “بازگشت به گذشته”، نه روز بعد از شهادت حکیم فرزانه انقلاب حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای رضوان الله تعالی علیه، با تمام قدرت به پای این انقلاب ایستاده است و وفاداری خود را به اصل نظام گره زده و به کارگزار نظام اسلامی، و ولایت و زعامت رهبری بعد، یعنی “آیت الله سید مجتبی خامنه ای” که حسب قانون اساسی منتخب اکثریت قاطع خبرگان ملت است ، اعلام وفاداری و حمایت نموده است.
