جهاد کبیر: گستره
نوشتاری از حجت الاسلام دکتر علی اصغر هادوی نیا عضو هیأت علمی گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
بر اساس آیه ۵۲ سوره فرقان نوع سومی نيز برای جهاد وجود دارد: «فلا تُطِع الكافرين و جاهِدهُم بِهِ جِهاداً كَبيراً» که از آن به جهاد کبیر تعبیر شده است.
در تفسير گرانسنگ الميزان ذيل این آيه آمده كه منظور از جهاد كبير مبارزه و جهاد علمی و فكری است (الميزان في تفسير القرآن، ج۱۵، ص۲۲۸-۲۲۹).
همچنين در تفسير نمونه، جهاد كبير به عنوان تلاش و مجاهده علمی و فرهنگی مطرح شده است (خداوند به پیامبرش دو دستور می دهد یکی عدم سازش با کفار و دیگری مجاهده فرهنگی و تبلیغی) (تفسير نمونه، ج۱۵، ص: ۱۲۲).
این تفسیر اگرچه در بدو امر مناسبتر به نظر میرسد؛ زیرا مرجع ضمير «ه» در «به» قرآن است و در سايه قرآن، مجاهده فرهنگی معنا دارد؛ اما رهبری شهیدمان در سخنرانی خود با اعضای مجلس خبرگان، نظر دیگری دارند. ایشان با تیزبینی بیان کردند که ما نیز قبلا ضمیر در «به» را به قرآن میزدیم ولی الآن به نظرم به عدم اطاعت که مستفاد از فلاتطع است میخورد و این اقرب است (بیانات در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری، ۰۶/۰۳/۱۳۹۵).
در این صورت عدم اطاعت و مقاومت در صورتی موفقیتآمیز است که اولاً دارای مبانی و مبتنی بر اصول فرهنگی استوار باشد ثانیاً در حوزههایی مانند اقتصاد، علم و …، قدرتی محسوب شویم و گرنه ناچاریم از کفار اطاعت کنیم
