تقدیر معیشت ضرورتی اجتناب ناپذیر بهویژه در شرایط جنگی
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر محمد جداری عالی مدیر گروه اخلاق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
یکی از مهمترین تعالیم اخلاق اسلام، اصل تقدیر معیشت است. تقدیر معیشت در واقع نوعی تنظیم مصرف با درآمد، و پرورش روح انضباط مالی و نظم اقتصادی در زندگی فردی و اجتماعی است، بهطوری که فرد و جامعه ضمن تأمین نیازهای زندگی، هم از مسیر سعادت دنیا و آخرت خود باز نماند و هم دچار کمبود مادی نشود.
آموزههای اسلام در ارتباط با تأمین نیازهای زندگی بر آن است که زندگی اترافی و اسرافی یا فقیرانه و ذلیلانه به زندگی قوامی و کفافی تبدیل شود، تا مصرف و بهرهمندی از امکانات هم ازنظر کمّی و هم ازنظر کیفی با واقعیتهای میدانی و زندگی فطری انسان و براساس «نیازسنجی واقعی» هماهنگ شود. و تقدیر در معیشت بهویژه در شرایط جنگی در این موفقیت نقش اساسی دارد، لذا رسول خدا (ص) تقدیر را نیمی از معیشت معرفی میکند.
و امام علی (ع) قوام و پایداری زندگی را در خوبی اندازه نگاهداشتن و معیار آن را برنامهریزی خوب و شایسته میداند.
البته امام باقر(ع) در کنار تقدیر معیشت ارکان لازم موفقیت کامل آن در زندگی انسان را بهخصوص در شرایط بحرانی چنین بر میشمارد:
الکمال کل الکمال التّفقّه فی الدین و الصبر علی النائبة و تقدیر المعیشة.
کمال در درجه اعلا به درک عمیق دین و صبر بر مصیبت و محدودیتها و اندازهداری (برنامهریزی) در زندگی است.
یعنی مدیریت و برنامهریزی زندگی بدون آگاهی از اصول و معیارهای درست آن و بدون درک و تحمل محدودیتها و گرفتاریهای آن ممکن نیست.
و الا ممکن است کسی بتواند خرج و دخل خود را هماهنگ کند و کمبودی در زندگیاش پیش نیاید ولی با غفلت از اصول سلبی و ایجابی مصرف صحیح و عدم تشخیص درست مسئولیت انسانی و دینی دچار لغزش شود.
