جنگ، آمایش قدرت و بازار در مقیاس و ذخایر زیستکره
نوشتاری از دکتر محمود مهام عضو هیات علمی گروه مطالعات انقلاب اسلامی پژوهشگاه؛
هر روز که میگذرد جعبه ابزار مفهومی جنگ تحمیلی سوم (جنگ استقلال و دفاع مقدس ۳)، به تدریج تکمیل میشود. یکی از مفاهیم کلیدی، «بازار» است. بر اساس تقسیم بندی تخصصی که تک-حوزه رشته میباشد، مطالعه «بازار» زیرمجموعه مباحث اقتصادی است. گسستگی حوزه های طبیعی و اجتماعی و عدم توجه به آمایش سرزمین، موجب تقلیل گرایی در درک مفهوم کلیدی «بازار» شده است. در واقع، «بازار» ماهیتی پیچیده ناشی از بهم پیوستگی حوزه های طبیعی و اجتماعی دارد. بازار در هر دوره، نشانگر نظم اجتماعی- طبیعی آن دوره است. «حمل و نقل دریایی» و «بازار» حاصل از «زیرساخت اکولوژیک» تنگه هرمز، مصداقی امروزی از نظم اجتماعی-طبیعی بازار در مقیاس و ذخایر زیستکره میباشد. جنگ منطقه ای و به چالش کشیدن «غولهای بازار» از طریق «بازار»، نکته ای را آشکار ساخته است: «بازار»، فراتر از حوزه اقتصادی و مباحث اقتصاد سیاسی، واقعیتی طبیعی-اجتماعی در «آمایش قدرت» است که به صورت مویرگی در تمامی حوزه های زیست و زندگی جریان دارد. بنابراین، جنگ رمضان به صورتی هوشمندانه و با توجه به ماهیت اجتماعی-طبیعی، همبستی و پیوندی «بازارها»، نظام سلطه را از طریق ابزار سلطه (بازار)، به چالش کشیده است. چالشی که «دسترسی اجتماعی» و «اقتصاد اکولوژیک» را در مقیاس و ذخایر زیستکره برای «مقاومت ایجابی و فرا ملی»، به تدریج فراهم میسازد. هر روزی که از جنگ تحمیلی سوم میگذرد، این روند پویایی بیشتری پیدا میکند. با افزایش متغیرهای اجتماعی-طبیعی در «تحلیل جنگ» و «تغییر در الگوهای زیست جمعی انسانها» در زیستکره، سرفصلهای جدیدی برای «بازارشناسی»، «زمین شناسی»، «زیست شناسی»، «علم سنجی جریان انرژی، مواد و اطلاعات»، «علوم اجتماعی»، … و نهایتاً الگوشناسی آمایش قدرت در مقیاس و ذخایر زیستکره، تعریف مینماید. واقعیتی که نشانگر عبور از وضعیت حکمرانی سرزمین در پیشاجنگ و بازگشت ناپذیری آن در آینده طبیعی-اجتماعی در ایران و جهان دارد. آمایش جدیدی از قدرت کاربردی در حال شکلگیری و گسترش است که بهم پیوستگی طبیعی-اجتماعی بازار کنونی را بازتعریف و بازطراحی خواهد کرد.
