نبرد تاب آوری ها؛ فراتر از محاسبات مادی
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر علی آقا پیروز، مدیر گروه مدیریت و حکمرانی اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛
وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَما تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ ما لا يَرْجُونَ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً «نور/ ۱۰۴»
و در تعقيب دشمن سستى نكنيد، اگر شما رنج مىكشيد، همانا آنان نيز همان گونه كه شما رنج مىبريد رنج مىبرند، در حالى كه شما چيزى (امدادهاى غيبى و بهشت) از خداوند اميد داريد كه آنان اميد ندارند، و خداوند دانا و حكيم است.
امروز در سپهر روابط بینالملل، قدرت دیگر صرفاً با عدد و رقمهای تولید ناخالص داخلی یا تعداد کلاهکهای هستهای سنجیده نمیشود. آنچه در نبردهای طولانیمدت، سرنوشت بازیگران را رقم میزند، «تابآوری اجتماعی» است؛ متغیری که فراتر از توان نظامی، به ظرفیت جامعه برای حفظ انسجام، سازگاری با فشار و تداوم زیست جمعی در میانه بحران معنا میبخشد.
تقابل کنونی، بیش از آنکه نبردِ سلاحها باشد، آزمونِ «تابآوریها» است. ایران در این میان، الگوی منحصربهفردی را به نمایش گذاشته است؛ الگویی که در سه لایه کلیدی قابل تحلیل است:
۱. تابآوری امنیتی- نظامی: تجربه اخیر نشان داد که تکیه بر توان بومی و بازدارندگیِ متکی بر دانش داخلی، چگونه توانسته است محاسبات ائتلافی از قدرتهای جهانی و منطقهای را ناکام بگذارد به گونه ای که در اثنا جنگ نامتقارن، آتش بس را ملتمسانه طلب کنند.
۲. تابآوری سیاسی- دیپلماتیک:ایستادگی در برابر فشارهای سیاسی و امتناع از دادن امتیاز به دشمن، نشاندهنده بلوغ سیاسی جامعهای است که میداند هزینهی مقاومت، بسیار کمتر از بهای تسلیم است. این مقاومت تاکنون طرف مقابل(ترامپ) را به توهم گویی و عقب نشینی های متعدد واداشته است.
۳. جبهه اقتصادی (کانون توجه): این عرصه مهمترین نقشهگاه است. دشمن، با ابزارهای تحریمی و اقتصادی، جنگ فرسایشی بر معیشت را ادامه میدهد. اما این نبرد یکسویه نیست؛ اقتصاد غرب هم از پیامدهای درگیریهای منطقهای و تورمهای جهانی به شدت آسیب دیده و نارضایتیهای عمومی گستردهای در اروپا و آمریکا شکل گرفته است.
در این «نبرد ارادهها»، پیروزی از آن کسی است که تاب آوری بیشتری داشته باشد. منطقِ قرآنیِ «مساوی بودن رنج» یک پیام راهبردی در دل خود دارد: دشمن نیز به اندازه ما، یا حتی بیش از ما، در حال تحمل هزینه است. آنچه تفاوت را رقم میزند، «امید» و «امدادهای غیرمادی» است که در جبهه مقابل غایب است. نبردِ تابآوریها هنوز جاری است و اکنون، لحظهی تثبیتِ اراده برای عبور از این دوران است؛ جایی که صبر اجتماعی، سلاح راهبردی ماست.
