معلم اول جهاد تبیین در دوران معاصر
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر محمدجواد رودگر عضو هیأت علمی گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
سلام خدا بر تو ای امام شهید و قائد عظیم الشأن که مجاهد تمام عیار جبهه “جهاد کبیر” بودی و واژه:” جهادکبیر” را که در قرآن کریم آیه”فلا تُطِعِ الكافِرينَ وَجاهِدهُم بِهِ جِهادًا كَبيرًا”﴿فرقان:۵۲﴾مطرح شد و هماره “پرده نشین” بود، را برای اولین بار تحت عنوان “جهاد تبیین” وارد ادبیات تفسیری، دینی، فکری، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی نمود و ” شاهدبازار”ساختی .
آنگاه که عمده مفسرین عالی مقام ضمیر” بِهِ” را در”جاهِدهُم بِهِ ” در تفاسیر گوناگون به «قرآن» برگردانند( طوسی،التبیان فی تفسیرالقرآن،ج۷،ص۴۹۸، طبرسی،مجمع البیان،ج۷،ص۲۷۳،طباطبائی، الميزان في تفسير القرآن، ج۱۵، ص ۲۲۹،مکارم شیرازی و همکاران،تفسير نمونه، ج۱۵، ص ،آلوسی،روح البیان،ج۶،ص۲۲۷،فیض کاشانی،تفسير الصافي، ج۴، ص ۱۹،قشیری، لطائف الاشارات، ج۲،ص۶۴۹، قاسمی، محاسن التأويل، ج۷، ص ۴۳۲، فخررازی، مفاتیح الغیب،ج۲۴،ص۴۷۴،بانو امین، تفسیر مخزن العرفان،ج۹،ص۲۰۲ و ابن عربی، تفسیر ابن عربی، ج۲،ص۸۷) با نگاهی نو و عمیق اجتماعی ضمیر «به» را به عدم تبعیت پیامبر(ص) از کفار دانستی و بلکه “جهاد کبیر” را با عدم تبعیت از کفار قابل تحقق معرفی کردی و به تعبیر دیگر راه تحقق جهاد کبیر را عدم پیروی از کفار معرفی کردی که اگر پیامبر (ص) و مسلمانان از کفار تبعیت ننمایند جهاد کبیر محقق خواهد شد.
اکنون شرح مطلب از زبان معلم اول معاصر از این قرار است که فرمود:”(دشمنان انقلاب) میخواهند کاری کنند که نظام اسلامی از عناصری که در درون او است و مایهی اقتدار او است، تهی بشود و خالی بشود. وقتی ضعیف شد، وقتی عناصر قدرت در او نبود، وقتی اقتدار نبود، دیگر از بین بردنش و کشاندنش به این سَمت و به آن سَمت، کار مشکلی برای ابرقدرتها نخواهد بود؛ میخواهند او را وادار کنند به تبعیّت. اینجا جای همان «جهاد کبیری» است
من چند روز قبل از این مطرح کردم؛ فَلا تُطِعِ الکفِرینَ وَ جاهِدهُم بِه جِهادًا کَبیرًا؛ در تفاسیر گفتهاند مراد از این ضمیر «بِه»، قرآن است، با اینکه حالا کلمهی قرآن در عبارت نیامده است که ضمیر به آن برگردد لکن، هم مرحوم طبرسی در «مجمعالبیان» [گفته است]، هم مرحوم علّامهی طباطبائی؛ میگویند سیاق کلام نشان میدهد که مراد از «بِه» یعنی «بالقرآن»؛ بنده هم آنجا همین را در سخنرانی گفتم؛ بعد که آمدم، به ذهنم رسید که یک “وجه اوضحی” در اینجا وجود دارد که «فَلا تُطِعِ الکفِرینَ وَ جاهِدهُم بِه»، یعنی «بعدم الاطاعة»؛ عدمالاطاعة یعنی آن مصدری که فعل از آن انشقاق پیدا [میکند] و مستتر در آن فعل است؛ فَلا تُطِعِ الکفِرینَ وَ جاهِدهُم بِه، یعنی به این “عدمالاطاعة”، جِهادًا کَبیرًا؛ پس عدمالاطاعة شد جهاد کبیر؛ این معنا اقرب به ذهن است؛ حالا من البتّه فحص نکردم ببینم در بین مفسّرین کسانی این احتمال را دادهاند یا نه، لکن بههرحال این احتمال، احتمال مهمّی است.
جهاد کبیر یعنی این؛ جهاد برای عدم تبعیّت، برای عدم دنبالهروی از دشمن.( بیانات: ۱۳۹۵/۳/۶ در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری) سپس حضرت آقا به بخش فرهنگیِ این عدم تبعیّت،که جهاد بزرگی است،عنوان:”جهاد کبیر” اطلاق کرده و فرمود:” خرّمشهرها در پیش است” و دعوت به تجمیع استعدادهای موجود درخدمت پیشرفت کشور کرده و آن را بخشِ فعّالِ اجتماعیِ جهاد کبیر که ابعاد مختلف دارد نامیده اند(بیانات مورخ ۱۳۹۵/۳/۳ در دانشگاه افسرى و تربیت پاسداری امام حسین علیهالسلام). آنگاه در همه مناسبت ها،مواقع و مواضع مختلف از جهادتبیین به عنوان یک واجب فوری سخن به میان آورده و خود وارد میدان شده و دهه های مختلف بویژه از دهه هفتاد جهاد تبیین متقن، عالمانه، مستند به قرائن و شواهد می کردند و در واقع “معلم اول جهاد تبیین در دوران معاصر” شدند. جهادی که آن را در عرصه های متکثر، در مقولات و مسائل متنوع بخصوص در جنگ نرم، جنگ روایت ها، جنگ شناختی و ادراکی تعمیم داده اند.
آری آیه الله العظمی شهید امام خامنه ای(رض) در واقع جهاد تبیین را از مادرش فاطمه زهرا(ی) آموخت، از عقیله بنی هاشم زینب کبری(س) درس گرفت. از امام خمینی کبیر به ارث برد و با دانش، تجربه و مهارت مثال زدنی، بصیرت نافذ، و بیان بلیغ، انیق و برهان قاطع و عمیق در این این عرصه ظهور کرد.
آن معلم راستین جهادی، رسالت جهاد تبیین را هم در ساحات ایجابی و هم در ساحات سلبی به خوبی و زیبایی هر چه تمام تر محقق ساخت. او جهاد تبیین را در سنت علمی با بیان و بنان و در سیره عملی متبلور ساخت. و اکنون این مائیم که در روزهای آینده به صورت نفس گیر به جهاد تبیین نیاز داریم و لازم است با درک و درد دینی و انقلابی، با صبر راهبردی و بصیرت همه جانبه به آن جامه عمل بپوشانیم.
باید دید و تعریف کرد که آیا شاگردان خوبی برای این معلم اول جهاد تبیین هستیم؟ باید دید و تعریف کرد آیا فرمان جهاد تبیین را عملیاتی می کنیم؟ باید دید و تعریف کرد که آیا در صراط مستقیم جهاد تبیینی که معلم و مربی، بلکه امام و ولی ما نشان داد و نشانی هایش را برملا کرد، سلوک صائب و صادقانه می کنیم؟ باید دید و تعریف کرد که در موضوع «ولایت فقیه»،«ولی فقیه» و «رهبری آینده» و «آینده رهبری» چگونه می درخشیم و انجام وظیفه می کنیم… حال بفرمائید این گوی و این میدان.
