از آگاهی فکری تا انقلابی گری
نوشتاری از حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدصفر جبرئیلی؛ عضو هیأت علمی گروه کلام اسلامی و الهیات جدید پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
آشنایی این جانب با آثار علمی آیت الله امام شهیدمربوط به دهه هفتاد است، آن هنگام تابستان برای کار فکری و پژوهشی به مرکزی در تهران می رفتم، روزی درکتابخانه کتاب دو جلدی “رویدادها” را نگاه کردم،جلد مربوط به رویدادهای قمری با سخنرانی آیت الله سال ۱۳۶۲ش در کنگره امام رضا عليهالسلام آغاز شده بود.
به مناسبت سال امام علی علیه السلام شرح نهج البلاغه (۲۰جلد) ابن ابی الحدید را خوانده و می خواندم به همین جهت خواندن بیانات ایشان برایم جالب و قابل توجه بود.بعدها که سیرتطور کلام شیعه را کار می کردم “پیام به کنگره هزاره شیخ مفید” سال ۱۳۷۲ را خواندم انصافا تحقیق و تحلیل جامعی به حیات فکری شیخ مفید داشت.
تاکنون در کلاسِ درس، دانش پژوهان و دانش جویانم را به خواندن دقیق آن ترغیب و تشویق می کنم، بانشر جدید وکاملی از کتاب “طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن کریم” به ابعاد دیگری از حیات علمی ایشان پی بردم “روح توحیدی نفی عبودیت غیرخدا” حال و هوای دیگری به فهم توحیدی من داد.
“انسان ۲۵۰ ساله” ، “همرزمان حسین” و “پیشوای صادق” ، “دو امامِ مجاهد” و “حماسه امام سجاد” من را با زاویه و جهت دیگری از حیاتِ امامان اهل بیت آشناکرد.
ده جلد”بیانِ قران” تفسیر سورههای برائت، مجادله،جمعه،ممتحنه، منافقون، حمد و بقره با نکات جدید و نگفته و کمتر گفته شدهای آشناشدم، مراجعه و مطالعه بیانات ایشان در سایت در کنار آن آثار منتشرشده بیانگر چند ویژگی فکری و علمی آن امام شهید از دهه پنجاه تاکنون است.
نگاه اجتماعی به دین و آموزه های دینی داشت، جریانهای فکری داخل کشور و جهان اسلام را به خوبی می شناخت، با شخصیت های متنوع و متعدد در حوزه فکر و اندیشه حشر و نشر داشت، کتابخوان حرفهای بود مجموعه بیش از ۲۰ جلدی “الاغانی” ابوالفرج را به عنوان پشت ورق حیات ائمه خوانده است از نویسندگان نامدار عراق، مصر و هند کتاب ترجمه کرد، رُمان های چند جلدی از نویسندگان غربی وشرقی را خوانده است ، با ادبیات و شعر و شاعران آشنا بود و خود شعر می سرود، حافظ ، قاری ، مفسر و انس با قرآن کریم داشت، به تلاوت و تدبر در آن پای بند بود.
درکنارتفسیر قرآن به شرح نهج البلاغه هم همت گماشت ، مُدرِس کاربلد و کاردان و خبره سطح عالی حوزه علمیه مشهد بود، امام نو آور مسجد و خطیب مورد توجه نسل جوان و روشنفکر بود،منزلش پاتوق طلاب جوان، دانشجویان مذهبی ، شخصیتهای فکری و روشنفکران دینی و ملی بود. او اگر از “ژرفای نماز” می گفت از امامزادگان انقلابی هم سخن می راند.
ایده قابل توجه او در حیات امامان اهل بیت را از سال ۱۳۵۱ تا ۱۴۰۴ پی گرفت و بدان پای بندبود شواهد و قرائن زیادی بر ادعای خود در جهاد و مبارزه امامان برای دستیابی به حکومت دینی و اسلامی در طراز نبوی و علوی اقامه می کرد.
از سال ۱۳۵۳ تا ۱۴۰۴بر آگاهی دینی و بصیرت سیاسی برای جامعه اسلامی و انقلابی تاکید فراوان داشت، در کنار توجه به عامه مردم به نقش خواص بیش از پیش تاکید می ورزید.
او به خوبی توانست بین آگاهی علمی و انقلابیگری، بین جهاد و مبارزه با فکر و اندیشه، بین دینداری فردی و اجتماعی، بین دیانت و سیاست، بین متن گرایی دینی و خردگرایی برهانی و بین حاکمیت و مردم جمع کند.
