امیرکبیرِ دوران؛ بازخوانی کارنامه مدیریتی شهید رئیسی(ره)
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر علیآقا پیروز مدیر گروه مدیریت و حکمرانی اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛
در تاریخ معاصر جمهوری اسلامی ایران، نام شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی با دورهای از تلاش فشرده برای بازسازی ظرفیتهای اقتصادی و اجرایی کشور گره خورده است؛ دورهای ۳۳ ماهه که در آن دولت سیزدهم کوشید در میان انبوهی از بحرانهای انباشته، مسیر تازهای برای اداره کشور بگشاید. امام شهید انقلاب در توصیفی معنادار، از او با عنوان «امیرکبیر دوران» یاد کردند؛ تعبیری که بیش از هر چیز به روحیه اصلاحگر، کار میدانی و پیگیری بیوقفه او اشاره داشت.
دولت سیزدهم فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که کشور با یکی از سختترین مقاطع پس از انقلاب روبهرو بود. همهگیری کرونا روزانه صدها قربانی میگرفت و نظام سلامت زیر فشار سنگین قرار داشت. همزمان، خزانه با کسری قابل توجه و محدودیت منابع برای تأمین کالاهای اساسی و پرداخت حقوق مواجه بود. در چنین فضایی، نخستین اقدام دولت، مدیریت فوری بحران کرونا از طریق تأمین گسترده واکسن و اجرای واکسیناسیون سراسری بود؛ اقدامی که بدون تبعیض و در زمانی کوتاه، روند مرگومیر را به شکل محسوسی مهار کرد و کشور را از یکی از دشوارترین بحرانهای بهداشتی عبور داد.
در حوزه اقتصادی نیز دولت سیزدهم تلاش کرد بخشی از فشارهای معیشتی را کاهش دهد. افزایش قابل توجه حداقل دستمزد کارگران، که طی سه سال حدود ۱۷۰ درصد رشد یافت، یکی از مهمترین سیاستهای این دوره بود؛ سیاستی که به گفته کارشناسان، علاوه بر ترمیم نسبی قدرت خرید، موجب افزایش تعداد بیمهشدگان اجباری و رونق نسبی بازار کار شد. در همین دوره بیش از یک میلیون و دویست هزار نفر به جمع بیمهشدگان تأمین اجتماعی افزوده شدند.
در بخش کشاورزی، تمرکز بر خودکفایی گندم به عنوان کالایی راهبردی به نتایج قابل توجهی انجامید. تولید گندم که در سالهای پیش از آن به حدود ۴.۵ میلیون تن کاهش یافته بود، با اصلاح سیاستهای خرید تضمینی و پرداخت بهموقع مطالبات کشاورزان، به حدود ۱۵ میلیون تن رسید و کشور را بار دیگر در آستانه خودکفایی قرار داد. همزمان با اجرای سامانه مدیریت آرد و نان، بخش قابل توجهی از هدررفت و قاچاق این کالای اساسی مهار شد و صرفهجویی قابل توجهی در مصرف آرد به ثبت رسید.
در حوزه زیرساخت نیز پروژههای متعددی به ثمر نشست؛ از احداث و تکمیل هزاران کیلومتر راه و آزادراه گرفته تا توسعه خطوط ریلی و بهرهبرداری از پروژههایی چون راهآهن همدان–سنندج و خاش–زاهدان. در بخش مسکن نیز «نهضت ملی مسکن» با هدف ساخت میلیونها واحد مسکونی برای اقشار مختلف جامعه آغاز شد؛ طرحی که هدف آن کاهش فشار بازار مسکن در کلانشهرها بود.
در حوزه انرژی، افزایش ظرفیت تولید برق، توسعه میدانهای گازی از جمله فاز ۱۱ پارس جنوبی و اجرای طرحهای گسترده آبرسانی، بخشی از کارنامه این دولت را شکل داد. همچنین توسعه شبکه فیبر نوری و گسترش دسترسی اینترنت در هزاران روستا، گامی در جهت کاهش شکاف ارتباطی میان مناطق مختلف کشور محسوب میشد.
مروری بر این اقدامات نشان میدهد که دولت شهید رئیسی در مدت زمانی نسبتاً کوتاه کوشید مجموعهای از پروژههای زیرساختی، اقتصادی و اجتماعی را به حرکت درآورد؛ اقداماتی که به باور بسیاری از تحلیلگران، در صورت تداوم، میتوانست بخشی از چالشهای مزمن کشور را با سرعت بیشتری کاهش دهد.
