نَفْسِ حضور و نَفَسِ حضور
نوشتاری از حجت الاسلام دکتر سعید داودی عضو هیأت علمی گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
آنگاه که رژیم بعث عراق در شهریور ۵۹ با حمایت استکبار جهانی به مرزهای مقدس ایران تجاوز کرد، فریاد «بسیج عمومی» از سوی رهبران و مسئولان انقلاب برای دفاع از خاکِ میهن طنینانداز شد. در آن روزهای سخت، مردمانی از سراسر ایران اسلامی، با ایمانی خالص و غیرتی استوار خود را به مراکز آموزشی رساندند تا با آموختن فنون دفاع مقدس، سپری دلاورانه در برابر دشمن متجاوز باشند.
در آن روزگار، جنگها عمدتاً به صورت «رو در رو» و با فاصله نزدیک، و با سلاحهای سبک رواج داشت. هرچند سلاحهای سنگین و ناوگانهای هوایی نیز برای پشتیبانی رزمندگان به میدان میآمدند، اما آنچه در دفاع از آب و خاک حرف نهایی را میزد، تقابل انسانها رو در رو و با سلاحهای سبک و نیمهسنگین بود.
اما امروز، شکل جنگ دگرگون شده و حملاتی بسیار تخصصی، از راههای دور و با موشکها و پهپادهای دورپرواز انجام میشود. اکنون کسی در یک نقطه از کشور، کلیدی را میفشارد و موشکها پس از طی صدها و گاهی چند هزار کیلومتر، دقیقاً به هدف اصابت میکنند.
در بستر جنگهای مدرن و پیچیده امروزی که اداره میدان نبرد در انحصار متخصصان و نخبگان نظامی است و دیگر شبیه دهه شصت نیست که عموم مردم با آموزشی کوتاهمدت بتوانند به خط مقدم بروند؛ در این شرایط نوین، رسالت و وظیفه اصلی مردم در دفاع از کیان کشور چیست؟
به نظر میتوان مهمترین یاری مردم را در نَفْسِ حضور دانست؛ حضور برای به نمایش گذاشتن قوت و قدرت و عزم پولادین خویش و دمیدن روحیه در کالبد رزمندگان در آوردگاه حق و باطل؛ تا زمانی که فرمان ترک صحنه از سوی مسئولان صادر نشده، خیابانها و میادین را خالی نکنند (إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا كانُوا مَعَهُ عَلى أَمْرٍ جامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ؛ مؤمنان واقعی کسانی هستند که ایمان به خدا و رسولش آوردهاند و هنگامی که در کاری مهم که حضور جمعیت را ایجاب میکند با او باشند، بدون اذن و اجازه او به جایی نمیروند).
مقصود از «أمرِ جامِع» در آیه، هر کار مهم و خطیری است که حضور و اجتماع مردم در آن امری لازم است و همکاری و تعاون آنها ضرورت دارد. در حقیقت، این یک دستور انضباطی و سازمانی است که هیچ جمعیت متشکل و منسجمی نمیتواند نسبت به آن بیتفاوت باشد؛ زیرا در چنین مواقعی، گاهی غیبتِ تنها یک فرد نیز هزینههای سنگینی به همراه دارد و میتواند به تحقق هدف نهایی لطمه بزند. (تفسیر نمونه)
در چنین شرایطی، گوش به فرمان ولی فقیه و مسئولان کشور بودن؛ برای ماندن یا رفتن، بودن در میدان یا ترک شهرها، تدوام حضور یا حضور مقطعی، به تنهایی یا همراه خانواده؛ هر یک از این موارد میتواند همچون حضور در پشت لانچرها و پدافندها، مؤثر و سرنوشتساز باشد:
عاشقان را بر سر خود حکم نیست
هر چه فرمان تو باشد آن کنند.
اینک نَفْسِ حضور شما مردم در میدان، دشمنشکن است و نفحه نَفَسِ خدایی یکان یکان شما مردمِ معطّر به عطر غیرت و شجاعت، به جان سربازان این مرز و بوم، می رسد و نَفَسِ تازهای به آنان میبخشد.
