جرم شناسی جنگ (۲)
نوشتاری از حجتالاسلام دکتر علی محمدی جورکویه عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
جنگ و درگیریهای مسلحانه خارجی و داخلی، زمینه بسیار مناسبی را برخی جرایم از جمله احتکار و گرانفروشی فراهم میسازد.
از اثار جنگ آسیب دیدن بخشی هایی از تولید صنعتی و کشاورزی و در نتیجه کاهش عرضه است.در وضعیتی جنگی کشور، همواره بخشی از جامعه از ترس کمبود برخی کالاها در آینده، تمایل به خرید بیش از نیاز فعلی خود دارند و در نتیجه افزایش تقاضا اتفاق می افتد.
تخریب های ناشی از جنگ نیز افزایش تقاضا در برخی اقلام کالاهای مصرفی را دامن می زند.
به جهت درگیرشدن بخش های مختلف حاکمیت و نهادهای آن در جنگ، نظارت بر بازار ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
در نتیجه، کاهش عرضه، افزایش تقاضا و کاهش نظارت، زمینه را برای سواستفاده برخی از فروشندگان کالا و خدمات فراهم می سازد تا دست به احتکار و گرانفروشی بزنند.
از این رو، تدابیر پیشگیرانه چندی از سوی شهروندان و حاکمیت ضروری است:
نهادهای حاکمیتی در بخش های مختلف با توضیح برنامه های خود اطمینان شهروندان را نسبت به تأمین کالاها و خدمات جلب کنند.
نهادهای نظارتی باید نظارت خود را بر تولید، عرضه و توزیع تشدید کنند.
شهروندان باید وضعیت هیجانی ناشی از بهم ریختن تعادل عرضه و تقاضا را در خود کنترل کنند، حتی مصرف خود را اولویت بندی کنند.
شهروندان باید مواسات، همیار و کمک مؤمنانه را توسعه دهند.
قانونگذار در صورت وجود خلاء قانونی، مجازات محتکران و گرانفروشان را در وضعیت جنگی تشدید کند.
قضات در حدود اختیار قانونی خود مجازات محتکران و گرانفروشان را تشدید کنند.
