اقامهِ «نمازی» در قامتِ «نظام امامت و امت»
نوشتاری از حجتالاسلام و المسلمین محمدجواد رودگر، عضو هیأت علمی گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛
عارفی اجتماعی، حکیمی متألّه، فقیهی جامع و مفسری کبیر بر پیکر مطهر قائدی شهید، زعیمی سترگ، مرجعی بصیر و رهبری شجاع نمازی اقامه کرد که در قامت «نظام امامت و امت» بود. نماز بر امام مجاهدی که با «جهاد کبیر» یا جهاد تبیین و روشنگرانه اش با «جهل علمی»، «جهالت عملی» و «جاهلیت» مبارزه مداوم، مقابله مستمر و ستیزی ستبرکرد و در هیچ مرحله ای از مجاهدت های سالهای طولانی اش خم به ابرو نیاورد. نمازی که آن فقیهِ عارف و حکیمِ متألّه بر پیکر قائد عظیم الشأن اقامه کرد، تجلیگاه نمازی با مدلِ ترکیبی مبتنی بر فقه اکبر(کلامی، حکمی و عرفانی)، فقه اوسط(اخلاقی و تربیتی) و فقه اصغر(اَحکام عملی و حِکَم و نظامات اجتماعی) بود، زیرا در این نماز از «نَزَلَ، نَزَلَ، نَزَلَ بِعِزِّ جَلَالِكَ وَ جَبَرُوتِكَ وَ عَظَمَتِكَ وَ مَلَكُوتِكَ».(او فرود آمده است، فرود آمده است، فرود آمده است به پیشگاه عزّت، جلال، جبروت، عظمت و ملکوت تو)سخن به میان آورده و آنگاه از «اللَّهُمَّ إِنَّهُ نَزَلَ مُجَاهِدًا، مُبَالِغًا، وَرِعًا، مُوَحِّدًا، مُتَأَلِّهًا».(خدایا، او در حالی بر تو وارد شده که مجاهدی سختکوش، پرهیزکار، یکتاپرست و اهل تألّه و خداشناسی بوده است). گفتند تا پیوند سلوک و سیاست، عرفان و حماسه، مجاهدت و عقلانیت، تقوی و تبلیغ، توحید علمی و عینی، توحید فردی و اجتماعی را در قالب همان «نظام امامت و امت» تبیین و ترویج کنند.
در اقامه این نماز معرفتی، معنوی، تاریخی و بی نظیر اوصافی خوانده شد که در تراز «نظام امامت و امت» نمازی که از اسلامِ اجتماعی، اسلامِ سیاسی، اسلامِ تمدنی، اسلامِ کامل و جامع برای هدایت، تربیت و مدیریت اجتماعی حکایت کرده و قائد شهید را در امتداد امامت و ولایت معصومین «سَاسَةَ الْعِبَادِ»(سیاستمداران و مُدبران امور جامعه) که یکی از ویژگی های سِتُرگ اهل بیت (علیهمالسّلام) است: « الْإِمَامُ عَارِفٌ بِالسِّيَاسَة» (صدوق،عیون أخبار الرضا علیهالسلام، ج۲، ص۲۷۳)مطرح کرده و می کند، همانگونه که امام رضا(ع) در تبیین شأن و تفسیر شخصیت امامان معصوم (علیهم السلام) نیز فرمود: « مُضطَلِعٌ بِالامامَةِ، عالِمٌ بِالسِّیاسَةِ»(بر امامت توانمند و به سیاست داناست)( کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۰۲، ح۱) و ولایت فقیه از حیث کلامی امتداد اصل امامت و ولایت است و در نماز علامه بر قائد شهید تبلور یافت و از اوصافی یاد شده که هر کدام از آنها با دلالت های مختلف بالمطابقه،بالتضمن و بالالتزام بر منابع و مبانی، مولفه ها و کارکردهای «نظام امامت و امت» دلالت دارند و فرازِ «قَتِيلًا لِسِيَاسَتِهَا» صفت باهر و ویژگی بارزی در این خصوص می باشد و علامه حکیم، عارف اجتماعی و انقلابی، عبدالله جوادی آملی در بیان آگاهانه، عاقلانه، عارفانه و حکیمانه آن فراز، اصلِ اصیل و آموزۀ قویم و تمدنسازِ «اسلام سیاسی» را متذکر شد و در مجموع اوصافی بکار برد که بدین صورت بیان شد:
اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَكَ شَهِيدًا لِلْإِسْلَامِ وَ الْقُرْآنِ وَالْعِتْرَةِ؛ هذَا أَوَّلًا.(خدایا، خدایا، خدایا، او نزد تو در مقام گواهِ [شهیدِ] اسلام، قرآن و عترت فرود آمده است؛ این نخستین گواهی ماست).
اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، اللَّهُمَّ، إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَكَ قَتِيلًا لِلْإِسْلَامِ؛ قَتِيلًا لِلْأُمَّةِ الْمُسْلِمَةِ؛ قَتِيلًا لِسِيَاسَتِهَا؛ قَتِيلًا لِصِيَانَتِهَا؛ قَتِيلًا لِكِيَانِهَا؛ قَتِيلًا لِعَظَمَتِهَا وَ سِيَادَتِهَا وَ مَوْلَوِيَّتِهَا وَ وَحْدَتِهَا.(خدایا، خدایا، خدایا، او نزد تو در حالی آمده که کشته راه اسلام است؛ کشته امت مسلمان است؛ کشته راه سیاست اسلام؛ کشته راه پاسداری از اسلام؛ کشته راه کیان [=حفظ موجودیت امت اسلامی] آن؛ کشته راه عظمت، سیادت، مولویّت [مولیبودن و ولایت و حقّ رهبری و فرمانروایی] و وحدت آن است).
آری در نمازی که اقامه شد سخن از اسلام و مسلمین، ولایت سیاسی و اجتماعی، ولایت و وحدت اجتماعی، صیانت از موجودیت امت مسلمان با آموزه جهاد و شهادت به میان آمد تا نشان داده شود که نائب امام زمان(عج) بعد از یک عمر جهاد علمی و عملی فدای امت اسلامی، کشته تکوین و تکامل نظام، دولت، جامعه و تمدن نوین اسلامی شد که عزت، کرامت و سیادت اسلام و مسلمین در دنیای امروز، جهان جدید و دوران معاصر حفظ، توسعه، تعمیق و صیانت شود. علامه در نماز اسلامِ اجتماعی سیاسی که با الگوی «ولایت فقیه» قابلیت تعریف و تحقق دارد را نشان داده و نشانی هایش را در شهید قرآن و عترت و اسلام و مسلمین ارائه دادند.
بدین سان این نماز با ترکیبی موزون و متعالیه از عقل و عشق، عرفان و حماسه، معرفت و محبت، توحید و عبودیت، مجاهدت و موحدیت، ولایت و وحدت، عقلانیت و معنویت،شیدائی و شکوه، تعلق و تخلق به خدا و شعورِ عاقلانه و شورِ عارفانه بر قائد شهید قرائت شد.
نمازی که قبل از اقامه بر آن «مجاهدِ موحّد» با خم شدن و بوسه زدن بر عمامه آن مرجع تقلید، زعیم امت، رهبرحکیم شروع شد که «شَهِيدًا لِلْإِسْلَامِ وَ الْقُرْآنِ وَالْعِتْرَةِ» و «قَتِيلًا لِلْإِسْلَامِ؛ قَتِيلًا لِلْأُمَّةِ الْمُسْلِمَةِ» بود. شهیدی راست قامت و جاودانه تاریخ که علامه جوادی آملی با وصف«إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَكَ» مسئله نزول و فرودش در ملکوت اعلی را بیان کرد نه «إِنَّهُ نَزَلَ بِکَ» تا نشان دهد که قائد شهید به میهمانی محبوب و جوار قرب رحمت خاصه الهیه می رود و از رهگذر مقام «عبدیت» به مقام «عندیت» راه یافت. به تعبیر ظریف و لطیف و در عین حال عمیق و اَنیقی سرکار خانم معصومه حسنزاده: «در عربی، «نَزَلَ بِک» یعنی کسی با فقر و نیاز، به درگاه خدا پناه آورده و مهمان رحمت او شده است. بار نیاز و حاجت خود را پیش او زمین گذاشت و میهمان او شد در حالی که خودش هیچ چیز ندارد و کاملاً محتاج و بیچیز است. در نماز میت معمولی، میگوییم «نَزَلَ بِک»؛ یعنی این بندهی تو دستخالی و با کولهباری از نیاز به درگاه تو پناه آورده است. اما «نَزَلَ عِندَک» معنای بلندتری دارد؛ یعنی به مقام قرب و حضور نزد خدا رسیده است. تعبیر «عِنْد” (نزدِ) در ادبیات قرآن و عرفان، نشاندهندهی جایگاه ویژه، تقرب، و محرمیت است. همانطور که قرآن درباره شهدا میفرماید: «أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» (زندهاند و نزد پروردگارشان روزی میخورند) یا در توصیف متقین میفرماید:« فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ» (در جایگاهی راستین، نزد پادشاهی توانا. بنابراین «عِندَک» یادآور تعبیر قرآنی «عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون» است؛ همان جایگاه ویژهای که برای شهدا بیان شده. پس تفاوت این دو تعبیر، فقط تفاوت لفظی نیست؛
تفاوت «پناهآوردن به خدا» با «قرار گرفتن در جوار قرب الهی» است».
به هر حال او «عبدالله» بود و «عندالله» شد و حکیمی مفسر و عارفی فقیه از رفتنش چنین تعبیر کرد«إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَكَ شَهِيدًا لِلْإِسْلَامِ وَ الْقُرْآنِ وَالْعِتْرَة و إِنَّهُ نَزَلَ عِنْدَكَ قَتِيلًا لِلْإِسْلَامِ؛ قَتِيلًا لِلْأُمَّةِ الْمُسْلِمَةِ؛ قَتِيلًا لِسِيَاسَتِهَا؛ قَتِيلًا لِصِيَانَتِهَا؛ قَتِيلًا لِكِيَانِهَا؛ قَتِيلًا لِعَظَمَتِهَا وَ سِيَادَتِهَا وَ مَوْلَوِيَّتِهَا وَ وَحْدَتِهَا».
والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد وآله الطاهرین سیما بقیه الله فی العالمین(عج)
