پرسش از کمیت و کیفیتِ تحقیقات بین­رشته­ای و فرارشته­ای که مشتمل بر حوزه­های «طبیعی و انسانی» باشند، پاسخ درخوری نمی‌یابد. نفی فرهنگ و سازمان کار یاریگرانه در پیشینه­شناسی زیست جمعی به­صورتی غالب درآمده است و تصویری از زیست-کار-همکاری­ های پایدار ارائه نمی­دهد، در حالی­که دیرینگی تنوعِ طبیعی-انسانی در فلات ایران، سرمایه­ای زاینده از فناوری­های بومی استکه چگونگی استفاده از منابع پایه نظیر زمین و آب را در اسلوب «انتخاب اجتماعی» برای تحقق نظم اجتماعی مبتنی بر زیست­بوم نشان می‌دهد.

انقلاب اسلامی در ایران نقطه عطفی در متناسب­سازی دانش با مساله، بازطراحیِ همبستِ «فرهنگ-زیست­بوم-فناوری»، فهم آمایش صحیحِ سرزمین یعنی برنامه‌ریزی پیشرفت مبتنی بر حفظ و استمرارِ قابلیت برگشت‌پذیری سرزمین(تنوع زیستی طبیعی و اجتماعی) برای آینده(پیشرفتِ مانا)بوده است.