به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به نقل از خبرگزاری شفقنا شنبه دوازدهم اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ همزمان با سالگشت شهید علامه مرتضی مطهری(ره) آیین رونمایی از ترجمه عربی مجموعه چهل جلدی «چلچراغ حکمت» در تهران برگزار شد.
به نقل از خبرنگار شفقنا، دکتر علی مطهری در آیین رونمایی از ترجمه عربی مجموعه چهل جلدی «چلچراغ حکمت» با اشاره به موضوع بازنشر و ترویج آثار مرتضی مطهری اظهار داشت: «در سالهای اخیر، اقداماتی در حوزه خلاصهنویسی و بازتولید آثار انجام شده که در برخی موارد، با اشکالاتی همراه بوده است. بهعنوان نمونه، دیده شده که افرادی کتابی از آثار ایشان را به قلم خود خلاصه کرده و سپس آن را با نام شهید مطهری منتشر کردهاند؛ مانند خلاصهای از کتاب “خدمات متقابل اسلام و ایران” که در قالب اثری ۶۰ صفحهای منتشر شده است.»
وی افزود: «چنین اقدامی صحیح نیست؛ چراکه ممکن است این تصور را ایجاد کند که دیگر نیازی به مراجعه به متن اصلی اثر وجود ندارد. ما در همان زمان، این موضوع را با مرحوم آیت الله مهدوی کنی نیز مطرح کردیم و تأکید شد که این روند میتواند موجب فاصله گرفتن مخاطبان از آثار اصیل استاد شود.»
مطهری ادامه داد: «البته انجام چنین فعالیتهایی در قالب کارهای پژوهشی دانشجویی، بهمنظور آموزش و ارزیابی، اشکالی ندارد؛ اما انتشار عمومی آنها به نام شهید مطهری، اقدامی نادرست است. در مقابل، لازم است در حوزه ترجمه و انتشار بینالمللی آثار، تلاش بیشتری صورت گیرد؛ چراکه این اقدام، نوعی صدور واقعی اندیشههای انقلاب اسلامی محسوب میشود.»
وی با اشاره به اهمیت ترجمه آثار به زبانهای مختلف تصریح کرد: «آثار شهید مطهری ظرفیت بالایی برای عرضه در سطح جهانی دارند و میتوانند مخاطبان گستردهای را جذب کنند. با این حال، به نظر میرسد برخی آثار منتشرشده در سالهای اخیر، آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفتهاند؛ برای مثال، آثاری در حوزههایی مانند قرآن و بردگی در اسلام، کمتر دیده شدهاند.»
ضرورت توجه نهادهای فرهنگی به آثار استاد
مطهری در ادامه با تأکید بر اهمیت شناخت جامع آثار استاد مطهری گفت: «هر فردی که بتواند تمامی آثار ایشان را بهدرستی مطالعه و درک کند، به سطح بالایی از معارف اسلامی دست خواهد یافت. با این حال، امروز نوعی کمتوجهی نسبت به این آثار در برخی نهادها از جمله صدا و سیما، وزارت علوم و وزارت آموزشوپرورش مشاهده میشود.»
وی پیشنهاد کرد: «ضروری است کتابی جامع تدوین شود که دربرگیرنده کلیت منظومه فکری شهید مطهری باشد؛ بهگونهای که مخاطب با مطالعه آن، بتواند تصویری کامل از اندیشههای ایشان به دست آورد.»
تبیین دیدگاه شهید مطهری درباره آزادی
مطهری در بخش دیگری از سخنان خود، به دیدگاههای شهید مطهری درباره آزادی بیان پرداخت و عنوان کرد: «اگر بخواهیم درباره آزادی سخن بگوییم، باید بپذیریم که انسان بهطور ذاتی دارای حق آزادی در اندیشه و بیان است. ریشه این حق، در استعدادهای ذاتی انسان نهفته است؛ به این معنا که هر استعدادی در انسان، منشأ یک حق محسوب میشود. از جمله این استعدادها میتوان به تفکر، حقیقتجویی، یادگیری و گرایش به زیبایی اشاره کرد.»
وی افزود: «بر همین اساس، آزادی بیان نیز از همین اصل کلی ناشی میشود. شهید مطهری از جمله شخصیتهایی بود که بیشترین تأکید را بر مسئله آزادی داشت. ایشان حتی برای تدریس در دانشکده الهیات، حضور یک استاد مارکسیست را مجاز میدانست که نشاندهنده باور عمیق وی به آزادی اندیشه است.»
مطهری ادامه داد: «ایشان معتقد بود که شرط اساسی آزادی، صراحت و پرهیز از نفاق است. همچنین تأکید داشت که باید مفهوم آزادی بهدرستی تبیین شود و از سوءبرداشتها جلوگیری گردد.»
عدالت، معیار دین است
وی در ادامه به یکی از دیدگاههای مهم شهید مطهری اشاره کرد و گفت: «از جمله جملات قابلتأمل ایشان این است که “عدالت، مقیاس دین است، نه دین مقیاس عدالت؛ یعنی آنچه عادلانه است، دین نیز آن را تأیید میکند، نه اینکه هرچه دین بگوید، لزوماً عادلانه تلقی شود.”»
مطهری در بخش دیگری از سخنان خود، به پیامدهای اجتماعی نابرابری اشاره کرد و افزود: «ایجاد شکافهای طبقاتی میتواند به بروز مشکلات روانی در جامعه منجر شود؛ بهگونهای که یک طبقه دچار توقعات بیشازحد و طبقه دیگر با آسیبهای روانی مواجه میشود. همچنین، رواج تفکر اتکای صرف به شانس و اقبال، مانع رشد فکری جامعه خواهد شد.»
وی تأکید کرد که می توان اندیشه استاد مطهری را بسیار خلاصه و قابل فهم برای نسل امروز بازخوانی کرد.
درباره شهادت شهید لاریجانی
وی در ادامه به شهادت دکتر علی لاریجانی و فرزندش اشاره و عنوان کرد: حادثه عجیبی بود و فکر نمیکردم روزی درباره شهادت ایشان صحبت کنم.
وی ویژگی برجسته شهید لاریجانی را «اعتدال» دانست و تصریح کرد: «این ویژگی، ریشه در دو عامل اساسی دارد؛ نخست، قدرت تجزیه و تحلیل مسایل و قدرت عقل که بتواند به درستی تصمیم گیری کند و راه درست را انتخاب کند و دوم، تقوای الهی که مانع تأثیرپذیری از هیجانات، دشمنیها، کینه توزی ها و رقابتهای سیاسی میشود.» برای همه این موارد، نمونههای روشنی در رفتار و گفتار ایشان وجود دارد؛ بهویژه در دورهای که در وزارت ارشاد، صداوسیما و مجلس شورای اسلامی مسئولیت داشتند.
وی افزود: در موضوع رد صلاحیت شهید لاریجانی، مشاهده کردیم که ایشان چگونه با متانت رفتار کرد و از حالت تعادل خارج نشد؛ نه با نظام قهر کرد و نه در صف مخالفان قرار گرفت، بلکه به دنبال دفاع از خود و احقاق حق قانونیاش بود و تلاش ارزشمندی انجام داد.
وی با اشاره به مسئولیتپذیری ایشان در شرایط حساس یادآور شد: در دوره اخیر و پس از جنگ ۱۲ روزه، پیشنهاد دبیری شورای عالی امنیت ملی به ایشان داده شد که با وجود احتمال خطر و ترور، این مسئولیت را پذیرفتند.
مطهری در پایان با اشاره به جایگاه علمی و عرفانی شهید لاریجانی خاطرنشان کرد: در ماههای آخر، حالوهوای ایشان بهگونهای بود که گویی آماده پرواز بودند؛ دوستان نزدیکتر شاهد این حالت ایشان بودند. شب ۲۷ ماه رمضان در اثر حمله دشمن، بدن شهید لاریجانی متلاشی شد؛ گفته میشود ایشان یا ایستاده بودهاند یا نشسته، یعنی در خواب نبودهاند؛ درحالیکه بدن شهید مرتضی (فرزند شهید لاریجانی) نسبتاً سالم بود، چرا که در حال استراحت و خواب بودند و دستش روی پیشانی قرار داشت.
