به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حجتالاسلام والمسلمین استاد عبدالحسین خسروپناه روز چهارشنبه در آیین رونمایی از منظومه فکری آیتالله مکارم شیرازی با اشاره به ویژگیهای علمی منظومههای تدوینشده در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار داشت: برخی گمان میکنند این آثار صرفاً سفارشی برای نگارش تعدادی مقاله پراکنده بوده است، اما تدوین این منظومه حاصل یک فرآیند عمیق و زمانبر پژوهشی است. برای مثال، در تدوین منظومه علمی آیتالله مکارم شیرازی، قریب به یک سال تمام، کلیه آثار ایشان در حوزههای معرفتی، فقهی، اصولی و تفسیری مورد مطالعه دقیق قرار گرفت تا پرونده علمی جامع و ساختار اختصاصی این اثر تعریف شود.
وی با اشاره به تفاوت ساختاری این اثر با سایر منظومههای فکری افزود: پس از مطالعه کامل آثار، مباحث ایشان جمعآوری و مدخلها شناسایی شد. نکته متمایز اینجاست که حتی ساختار مباحث ذیل هر مدخل نیز توسط تیم علمی طراحی شد تا نویسندگان بر اساس نظام فکری صاحباثر به نگارش بپردازند؛ این دقیقاً تفاوت بنیادین یک کار نظاممند با یک مجموعهمقاله معمولی است.
بازسازی «الگوریتم اجتهاد» و روششناسی بزرگان
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بخش دوم این کتاب را «منطق اسلامشناسی» معرفی کرد و گفت: در این بخش، روششناسیهای اعتقادی، اجتهادی، تفسیری و تاریخی بررسی شده است. کشف روششناسی بزرگان کار دشواری است، چرا که بسیاری از آنها روش خود را بهصراحت بیان نکردهاند. با این حال، یکی از مهمترین بخشهای این کتاب، استخراج «الگوریتم اجتهاد» آیتاللهالعظمی مکارم شیرازی است که در یک بخش یکصد صفحهای تدوین شده و میتواند مسیر تفقه و اجتهاد را برای طلاب به شکلی روشمند هموار کند.
خسروپناه خاطرنشان کرد: اهمیت این کار علمی به قدری بود که خودِ آیتالله مکارم شیرازی نیز علاوه بر آثار مکتوب، طی چندین جلسه مستقل به تشریح روش اجتهادی خود پرداختند که این مباحث نیز در تدوین اثر مورد استفاده قرار گرفت.
از جهانبینی تا نظامهای اجتماعی و غایی
وی در تشریح ساختار ۲ جلدی این اثر گفت: جلد اول در سه بخش به بررسی سیر علمی و اجتماعی استاد، منطق اسلامشناسی و جهانبینی اسلامی میپردازد. در جلد دوم نیز نظامهای منشی و رفتاری اسلام شامل نظام اخلاقی، فقهی و نظام تعلیم و تربیت و تبلیغ تبیین شده است.
عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر دقتهای واژگانی و ساختاری در این اثر افزود: برای نمونه، تعبیر «نظام تعلیم، تربیت و تبلیغ» کاملاً آگاهانه انتخاب شده تا پیوند میان تربیت و روشهای ترویج معارف را نشان دهد. همچنین بخش «نظامهای اجتماعی» که شامل مباحثی نظیر نظام خانواده، نظام قضایی و نظام امنیتی-دفاعی است، با جزییات دقیق طراحی شده؛ به طوری که مدخل «نظام خانواده» به تنهایی در حدود ۷۰ صفحه، ظرفیت تبدیل شدن به یک جلد کتاب مستقل را دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: این منظومه ۴۰ مدخلی که در شش بخش کلان تنظیم شده، از متدولوژی اندیشه آغاز و به «نظام غایی اسلام» شامل رفاه اجتماعی، عدالت، پیشرفت و تمدن اسلامی منتهی میشود. این پروژه محصول سه تا چهار سال فعالیت شبانهروزی تیم محققان است و الگویی جامع برای شناخت نظاممند اندیشه اسلامی ارائه میدهد.
