سیدباقری: عدالت، راهبر قانون است

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، عدالت اجتماعی از موضوعات چالشی تحقیقات پژوهشگران است. حجت‌الاسلام دکتر سیدکاظم سیدباقری در جدیدترین یادداشت خود با عنوان “عدالت، راهبر قانون” به این مقوله پرداخته است که از منظرتان خواهد گذشت:

قانون، ضوابط و اصول کلّی معیّنی است که از طرف یک منبع دارای قدرت و اعتبار اجتماعی، مقرر می شود و در آن برای همه کسانی که در قلمرو آن منبع قدرت زندگی می‌کنند، تکالیف، حقوق ومسؤولیتهایی معیّن گردد که همگان، قوی یا ضعیف، به رعایت آن ملزم باشند و به عواقب تخلّف از آن گردن نهند. قانون و عدالت، هر دو فراگیر و بهره‌آور برای جامعه می‌باشند اما عدالت، راهبری فراگیر است که همۀ روابط، تعاملات، رفتارها و امور از جمله قانون باید بر اساس آن طراحی شود؛ به تعبیر علی(ع):
العدل سائس عام
پس دادگری همۀ جنبه‌های سیاسی- اجتماعی و فردی زندگی انسانها را در برمی‌گیرد؛ عدالت، قانونی است همه‌گیر كه شامل همۀ افراد و اجزاء جامعه می‌شود و مانند بزرگراهی است كه همه بايد از آن عبور كنند؛ معیارهای آن را رعایت کنند و طبعا از مزایای آن بهره‌مند شوند. آن سان که قانون و التزام به آن، وظیفۀ افرادی خاص نیست؛ عدالت‌ورزی و وفاداری به آن نیز، وظيفۀ گروهی خاص نیست؛ آن سان که گروهی خاص نمی‌تواند آن را بر جامعۀ تحمیل کند. هر دو نیاز عمومی جامعه می‌باشند که حرکت جامعه به سوی کمال به آنها نیاز دارد.
به هنگامی می‌توانیم از حضور عدالت سیاسی در جامعه، مطمئن باشیم که قانون سنجیده و مطلوب، حاکم گردد و عادلانه سهم‌ها و حصه‌های قدرت، در میان شایستگان، توزیع شود، آنان که همۀ توان خویش را تامین حقوق افراد بدانند.
وجود قانون، همراه با حضور قدرت در جامعه است، اگر همۀ افراد در قبال قانون، گشایش‌گری‌ها و محدودیت‌های آن، برابر باشند، گام آغازین برای عدالت در جنبه‌های سیاسی ـ اجتماعی و تضمین آزادی‌های مدنی، برداشته شده است. قانون، سنجه‌ای است که عادلانه یا ناعادلانه بودن رفتارها را می‌سنجد. در اندیشۀ سیاسی اسلام، قرآن، منبعی برای قانون برابر است و خداوند، شارع و قانونگذار است، پس همو قوانین خود را از طریق پیامبران الهی به انسان عرضه کرده است:
فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النّاسِ فِیَما اخْتَلَفُوا
با توجه به همین امر است که خداوند در قرآن کریم پیروی از قانون الهی را با ایمان در کنار هم قرار می‌دهد و می‌فرماید:
فَلاَ وَ رَبِّکَ لاَيؤْمِنُونَ حَتَّي يحَکِّمُوکَ فِيما شَجَرَ بَينَهُمْ ثُمَّ لاَيجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجا مِّمَّا قَضَيتَ وَ يسَلِّمُواْ تَسْلِيما
به پروردگارت سوگند؛ آنان مؤمن نخواهند بود، مگر اين که در اختلافات خود، تو را به داوري بطلبند و پس از داوري تو، در جان خویش، احساس ناراحتي نکنند و کاملاً تسليم باشند.
همچنین، خداوند از باورمندان می‌خواهد که از قانون، به عنوان معیار عدالت، در همۀ موارد، پیروی کنند، حال، به نفع آنان و بر اساس خواست آنان باشد یا بر خلاف آن؛ و کسانی را که از حکم خداوند روی برمی‌تابند، نکوهش می-کند:
وَإِذَا دُعُوا إِلَي اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيحْکُمَ بَينَهُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِّنْهُم مُّعْرِضُونَ* وَ إِن يکُن لَّهُمُ الْحَقُّ يأْتُوا إِلَيهِ مُذْعِنِينَ
و آن گاه که به سوى خدا و پيامبر او خوانده شوند، تا ميان آنان داورى كند، بناگاه دسته‏اى از آنها روى برمى‏تابند. و اگر حق به جانب ايشان باشد، سرسپرده به سويش مي‌آيند.

مطلب قبلینشست شاکله تعاملات جهانی در دنیای کنونی برگزار شد
مطلب بعدیقرآن در نگاه امام حسن مجتبی علیه‌السلام

7 دیدگاه‌ها

  1. Hello there, You’ve performed an incredible job. I’ll certainly digg it and personally recommend to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this web site.

  2. certainly like your website but you need to check the spelling on quite a few of your posts. Many of them are rife with spelling issues and I find it very bothersome to tell the reality on the other hand I will certainly come again again.

  3. I carry on listening to the news update talk about receiving boundless online grant applications so I have been looking around for the top site to get one. Could you advise me please, where could i find some?

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید