جنگ رمضان؛ نزاعی تمدنی
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، هم اندیشی علمی با موضوع «جنگ رمضان؛ واکاوی ابعاد مواجهه تمدنی ما و غرب» توسط گروههای غربشناسی، مطالعات پیشرفت و تمدن، کلام اسلامی و الهیات جدید، منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به صورت مجازی در دو روز برگزار شد.
سخنران افتتاحیه این هماندیشی حضرت آیت الله رشاد، ریاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بودند. در بخش اول این هماندیشی؛ سه نشست با ارائه اساتید برگزار شد:
- نشست اول: الزامات فلسفی نبردهای تمدنی؛ حجتالاسلام دکتر سید حسین حسینی (عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)
- نشست دوم: تحلیل تمدنی خاستگاه جنگ تحمیلی آمریکایی_صهیونی علیه ایران اسلامی و الزامات راهبردی تغییر نظم تمدنی در آغاز هزاره سوم؛ دکتر حسین رمضانی (مدیر گروه مطالعات پیشرفت و تمدن پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی/ عضو هئیت علمی دانشگدگان فارابی دانشگاه تهران)
- نشست سوم دلالتهای تمدن شیعی ایرانی بر تداوم یا توقف جنگ رمضان؛ حجتالاسلام دکتر مسعود اسماعیلی (عضو هئیت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی/ رئیس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه)
در روز اول دبیر علمی هماندیشی محمدوحید سهیلی بیان داشت: جنگ رمضان فراتر از طرفین درگیر یک نقطه عطف تاریخی برای بسیاری از روندهای جهانی است. این جنگ را نباید صرفاً یک جنگ کلاسیگ نظامی دانست؛ بلکه جنگی نوین و ترکیبی است. در واقع نوعی درهمتنیدگی میان عرصه های نظامی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی وجود دارد و جنگ متناسب با روند نظامی خود عوامل غیرمعرفتی ویژهای را برمیسازد. از این جهت نتیجه جنگ میتواند نوید دهنده یک تمدن و افول تمدنی دیگر باشد. امام شهید این وضعیت را با تعبیر جنگ وجودی توصیف نمود. در جنگ وجودی همه آحاد و افراد جامعه درگیر جنگ هستند و یادآور اینکه «آیا از جای درستی آمدهام؟ و جایی که هستم درست است؟»
اگر چنین است پس باید به این پرسشها توجه نمود و وظیفه نخبگان فکری است تا به اقشار و ذهنیت اجتماعی در یافتن پاسخهای دقیق یاری رسانند. در این هماندیشی به دنبال این هستیم تا از منظری غربشناسانه و تمدنی به برخی از مهمترین پرسشها بیندیشیم و در حد توان افقهای روشن را در این جنگ وجودی نمایان کنیم. این پرسشها در قالب یک هماندیشی دو روزه در روزهای سهشنبه و چهارشنبه۲۶ و ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار خواهد شد.
آیت الله رشاد ریاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بهعنوان افتتاحیه این هماندیشی به مسئله جدال ذاتی حق و باطل اشاره کردند و عنوان داشتند که به بیانی حتی این نزاع فراتر از یک نزاع تمدنی است و در واقع نزاعی میان دو انسان و انسانیت است. انسانی که به ملکوت توجه دارد و در مقابل انسانی که منکر ملکوت و عالم معنای متعالی است. همچنین ایشان یکی دیگر از نکات مهم را مسئله محرکهای تاریخ و اهمیت آن دانستند و بیان داشتند محرک حقیقی و اصلی اراده الهی است و در طول آن میتوان به ایدئولوژی، مهاجرت و جنگ نیز اشاره کرد. ایشان یکی از وظایف اهل علم را بررسی جنگ رمضان بهمثابه یک محرک تاریخی دانستند.
سپس ارائههای اساتید آغاز شد. در ابتدا دکتر سید حسین حسینی، مسئله «الزامات فلسفی نبرد تمدنی» را طرح کردند. ایشان معتقد بودند که الزامات فلسفی در نبردهای تمدنی اقتضائاتی دارند و ایران باید پیش از هر امری به اقتضائات فکر کند و یکی از مهمترین این اقتضائات، ابتنا داشتن به یک نظام فلسفی است. این نظام فلسفی باید واجد کلی نگری فلسفی، الهام بخش یک نگاه فلسفه تاریخی، اصالت مفهومی و روششناختی باشد. ایشان معتقد بودند در حال حاضر چنین امری مهیا نیست و باید برای ان تلاش نمود. محصول این تلاشها نیز حقق علم دینی و علوم انسانی بومی به مثابه یک دانش تمدنی، منظرهای انتقادی به علوم و نقشه تحلیلی از فلسفههای مضاف است.
در ادامه دکتر رمضانی به طرح دیدگاه خود با عنوان «تحلیل تمدنی خاستگاههای جنگ تحمیلی آمریکا ـ صهیونی علیه ایران و الزامات راهبردی تغییر نظم تمدنی در آغاز هزاره سوم» پرداختند. ایشان با طرح این پرسش که چرا این جنگ را واجد جنبه تمدنی میدانند به مؤلفههای مهمی که دالّ بر یک خیزش تمدنی است، پرداختند و الزامان آن را در تغییر نظم بررسی نمودند. مؤلفههایی همچون صیانت ذاتی انقلاب اسلامی با وجود هجمههای گوناگون و مستمر و همراهی ملتها و جوامع از مهمترین آنها است.
در ادامه و بهعنوان اخرین سخنران در روز اول هماندیشی، حجتالاسلام دکتر مسعود اسماعیلی، رییس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، ضمن نقد برخی دیدگاه های مطرح شده در باب تمدن اسلامی، به مسئله «دلالتهای تمدنی شیعیِ ایرانی بر تداوم و توقف جنگ» نگاهی انداختند. ایشان ضمن تعریف معنای حکمت و رویکرد حکمی، تذکر دادند این به معنای استفاده از گزارههای عقلی ـ فلسفی به طور مستقیم نیست و در معنایی عام، حکمت یعنی توجه از منظر بعد عقلانی ـ وحیانی. از این منظر ایران همیشه معنوی بوده است و با ورود اسلام، این معنویت مضاعف نیز شده است. از این رو تمدن شیعی ـ ایرانی حاضر و فعال است و به میزانی که مؤلفههای تأثیرگذار آن نمود بیشتری داشته باشند، جنگ میتواند ادامه یابد. اما به محض کم فروغ شدن این مؤلفههای شیعی و معنوی، امکان جنگ هم کاهش مییابد. بنابراین ادامه یا توفق جمگ بیشتر از آنکه تابعی از مسائل اقتصادی یا نظامی باشد به حضور عمومی مؤلفههای شیعی در بین الاذهان انسان ایرانی و در میدان و خیابان وابسته است.
