یادداشت اول
بهشت چگونه جایی است و چه ویژگیهایی دارد؟
نوشتاری از حجتالاسلام والمسلمین حمیدرضا شاکرین عضو هیات علمی گروه منطق فهم دین پژوهشکده حکمت و دینپژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگرفته از کتاب ارزشمند «زندگی در بهشت»
بهشت به معناي جهان بهتر و خوشتر، جاي خوش آب و هوا، دارای نعمت فراوان و آراسته است كه نيكوكاران پس از مرگ در آن جاودانند.[1]
بهشت، آيت رضوان و رحمت بي انتهاي حق و دار نعیم الهی است که در آن از هیچ نعمتی فروگذار نشده است. قرآن كريم در آيات فراواني به ترسيم چهره دلربای بهشت پرداخته و البته مطالبي را بيان میکند كه براي همگان قابل درك باشد، وگرنه نظام آخرت با نظام دنيايي تفاوتهای اساسي دارد و نعمتهايي که خدا در بهشت فراهم آورده از فهم و ادراك بشر خارج بوده، كسی بر آنها آگاه نيست؛ چنانکه خود میفرماید: “هيچ كس نميداند كه پاداش نيكوكاريش چه نعمتها و لذّتهاي روشني بخش دل و ديده است و برايش چه ذخيره شده است.”[2]
شماری از ويژگيهايی که از قرآن كريم و دیگر متون دینی درباره بهشت و بهشتيان به دست میآید به شرح زیر است:
1 ـ جهاني بزرگ که حد و حدودی برای آن تصور پذیر نیست.
2 ـ عالمی آکنده از زیباییهای گوناگون، سراسر شادی و طرب، بطوریکه شادماني از رخسار بهشتيان پديدار است.
3 – فضایی پر از نعمتهای جسمانی و معنوی كه هیچ خواستهای در آن با محدودیت و ممنوعیت مواجه نمیشود. ” و آنچه را كه انسان بخواهد و چشمها را به شوق و لذت اندازد مهياست و شما در آن جاويد باشید.”[3]
4 – نعمتهای آن به سهولت و به محض اراده در دسترس است و زحمت و تلاشی نمیطلبد.
5 – حیات و نعمتهای دلپذیرش هميشگي است و دغدغه بیرون شدن یا فساد، زوال و کاستی در آن راه ندارد..[4]
6 ـ جايگاه امن، امان و سلامتي[5]، محیطی کاملا اخلاقی، گرم و صمیمی، پیراسته از هرگونه آلودگی، بدی، تنش و روابط آسیبزاست.
7 – جهانی بدون حاجت به قوانین وضعی[6]، کنترل و الزامات بیرونی، کیفر دهی و…، بلکه بینیاز از کنترل نفس و امیال درونی.
8 – برقراری رابطه دوستانه و پیوند تنگاتنگ، صمیمانه و احترام آمیز بین آدمیان و فرشتگان.[7]
9 ـ جهانی پیراسته از هرگونه تزاحمات و عوامل نگرانیزا.
10 ـ عالمی تحت حاکمیت اراده امری خداوند و اختیار خداداد و خداییسان بهشتیان.
11 ـ ساقي آن خدا و شرابش پاكیزه و پیراینده از ماسوی الله است.[8]
12 ـ در آن مقامات عالیهای است چون مقام و مرتبه رضوان الهی[9]، مقام تسلیم محض، انقطاع الی الله و…[10]
[1] لغت نامه دهخدا، ج 3، ص 44 ـ 47.
[2] سوره سجده، آيه 17. (فلا تعلم نفس ما أُخفي لهم من قرّة أعين جزاءً بما كانوا يعملون)
[3] سوره زخرف، آيه 71. (وفيها ما تشتهيه الأنفس وتلذّ الأعين وأنتم فيها خالدون).
[4] سوره رعد، آيه 35. (مثل الجنّة الّتي وعد المتّقون فيها أنهار من ماءٍ غير اسنٍ… ) نیز: سوره محمد (ص)، آيه 15.
[5] سوره انعام، آيه 127.
[6] مراد از وضعی در اینجا اصطلاح فقهی آن که در برابر احکام تکلیفی است نمیباشد، بلکه منظور از وضعی جنبه تشریعی و قراردادی بودن آن در برابر احکام تکوینی است.
[7] سوره رعد، آيه 23.
[8] سوره دهر، آيات 12 ـ 21.
[9] (و رضوان من الله أكبر ذلك هو الفوز العظيم) سوره توبه، آيه 72.
[10] جهت آگاهی بیشتربنگرید: آیه الله جوادی آملی، معاد در قرآن، ج 5، ص 230-233.
