تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها در اقتصاد نفتی برای ایران حیاتی است

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ نشست تخصصی «ارزیابی اقتصاد متکی به نفت در جمهوری اسلامی ایران» با حضور اعضای شورای علمی گروه نظام‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی مرکز پژوهش‌های جوان وابسته به پژوهشگاه برگزار شد.

دکتر امیرحسین اعتصامی در ابتدای این جلسه گفت: صنعت نفت یکی از اصلی ترین مزیت‌­های اقتصاد ایران به شمار می­رود به طوری که بخش عمده­ای از بودجه کل کشور از بخش نفت تأمین می­شود.

اعتصامی افزود: بنابراین ضمن حفظ جایگاه­ ایران در تعیین استراتژی‌­های انرژی در منطقه و جهان باید زمینه توسعه اقتصاد پایدار و افزایش ارزش افزایی زنجیره نفت و فرآوردهای آن را فراهم نمود. نباید فراموش کرد که وابستگی بیش از حد اقتصاد کشور به نفت می­تواند وضعیت اقتصاد را شکننده کند.

وی تاکید کرد: سهم 28 درصدی نفت در تولید ناخالص داخلی کشور، سهم 84 درصدی آن از درآمد ارزی و سهم بیش از 95 درصدی در تأمین انرژی اولیه مورد نیاز کشور، غیر قابل انکار است.

‌دکتر علی سبحانی ثابت نیز در این جلسه اشاره کرد: در حال حاضر صنعت نفت و گاز و پتروشیمی مهمترین صنعت در کشور و بالاترین سهم در تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است. همین موضوع، تهدیدها، فرصت­‌ها و چالش­‌هایی را برای کشور به همراه داشته است.

وی تاکید کرد: از دیدگاه اقتصاد مقاومتی، اقتصاد در شرایطی که وابستگی شدید به یک صنعت و منبع درآمدی داشته باشد در مقابل تکانه­‌های اقتصادی از تاب آوری کمتری برخوردار خواهد بود.

سبحانی گفت: ایران کشوری است که علاوه بر مشکلات درونی و ساختاری در اقتصادش با تهدیدها، تحریم‌­ها و تکانه‌­های نامطلوب خارجی نیز مواجه است. بنابراین تبدیل تهدیدها و ضعف­‌ها در اقتصاد نفتی به نکات قوت و فرصت‌­ها برای کشور ایران بسیار حائز اهمیت و حیاتی است.

دکتر ابراهیم باطنی سخنران بعدی بود در این نشست بود؛ وی بیان داشت: مسئله نفت و گاز دارای ابعاد مختلفی است که می­توان این مباحث را بصورت مجزا و یا در تعامل با یکدیگر به بحث و موشکافی گذاشت؛ مسائل فنی نفت و گاز که اغلب در تخصص مهندسین نفت و گاز و مخزن می­باشد و بیشتر در دانشکده­های فنی و مهندسی به آن پرداخته می­شود، قراردادهای نفتی و بحث­‌های پیرامون مسائل حقوقی آن که قدمت این موضوع کمتر از کشف نفت و شناخت ابعاد فنی آن نیست، مسائل سیاست­گذاری حوزه انرژی و دیپلماسی انرژی که خواستگاه آن مباحث سیاستی و حقوق بین الملل در این زمینه است و اقتصاد انرژی که به مباحث قیمت‌­گذاری، عرضه و تقاضا و سایر مولفه‌­های اقتصادی این صنعت می­پردازد.

باطنی در ادامه گفت: البته تمامی این ابعاد متأثر از یکدیگر می­‌باشند و برای تحلیل دقیق و کامل باید تمامی ابعاد موضوع و در تعامل با یکدیگر مورد بحث و بررسی قرار گیرند.

دکتر حمیدرضا مقصودی مدیرگروه نظام‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی ابراز داشت: در حال حاضر انرژی به صورت عام و نفت و گاز به صورت خاص مثل جریان خون در بدن است، و نیاز به آن نه تنها کاسته نمی‌شود، بلکه افزوده می‌شود؛ به خصوص اگر ما در میان‌مدت صحبت ‌کنیم، این اهمیت فزاینده است؛ انرژی‌های تجدید‌پذیر خوب پیش می­روند و‌ مقوله وسیعی است و یک جایگزین در دراز مدت است، در میان‌مدت نفت و گاز فوق‌العاده اهمیت دارند و جزو ارکان قدرت کشورها محسوب می‌شوند.

مقصودی ادامه داد: بنابراین نفت و گاز تهدید نیست، اسمش را ‌آسیب‌پذیری‌ می‌گذاریم. ‌آن آسیب‌پذیری‌ها هم قابل علاج است و می‌شود مدیریتش کرد و از این فرصت‌ها استفاده کرد، به خصوص کشور ما که به لحاظ جغرافیای سیاسی، در موقعیتی قرار دارد که می‌توانیم قطب ارتباطات و مرکز یک نوع دیپلماسی منطقه‌ای انرژی باشیم.

محمدحسن شاهنگی معاون مرکز پژوهش‌های جوان در انتهای این جلسه گفت: مقوله انرژی در جهان یک مقوله راهبردی  است و همه کشورهای جهان و خصوصاً قدرت‌های مسلط از همین زاویه به آن می‎نگرند.

وی تاکید کرد: کشور ما علاوه بر اینکه خود دارنده بخش عمده‎أی از ذخائر انرژی جهان است در قلب منطقه‎ای واقع شده است که گنجینه انرژی جهان لقب گرفته است. درحالیکه دیگران به مقوله انرژی به مثابه یک مقوله راهبردی می‎نگرند و  روابط خود با منطقه و سیاست‌های خود در رابطه با منطقه را در این چهارچوب تنظیم می‎کنند و در حالیکه کلیه مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و امنیت ملی کشور ما به نوعی با مقوله انرژی آمیزش و تعامل دارد، نمی‎توان نگاه به مقوله انرژی را به نگاهی اقتصادی محدود نمود.

شاهنگی در پایان گفت: نگرش راهبردی نگرشی است که منافع بخش انرژی را نه تنها در محدوده این بخش بلکه در چارچوب کل نظام و با توجه به الزامات امنیت ملی و در طولانی مدت مورد توجه قرار داده و بهینه می‎کند.