جايگاه جمهوري اسلامي ايران در توسعه بانكداري اسلامي از لحاظ نظري و عملي بسيار برجسته است

به گزارش اداره روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، کتاب “تجربه بانکداری بدون ربا در ایران” در گروه نظام‌‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی مرکز پژوهش‌های جوان پژوهشگاه با هدف تبیین بانکداری اسلامی و به دور از ربا به زیور چاپ آراسته شد.

از این رو گفت و گویی با نویسندگان این اثر ارزشمند ترتیب دادیم که در زیر شرح کامل آن آمده است.

ü     اثر سودمند شما با موضوع تجربه بانکداری بدون ربا در ایران به تازگی منتشر شده است؛ برخی ویژگی‌های این تحقیق را برایمان بیان کنید.  

ارزیابی ادبیات علمی تولید شده در دانش بانکداری اسلامی نشان می‌دهد که اكثر تحقيقات بانكداري اسلامي تاكنون رويكرد پژوهشي داشته‌اند به اين معني كه در جهت ارایه ايده‌هاي جديد تلاش كرده‌اند این کتاب با دسته‌بندي صحيح و بيان مناسب ايده‌هاي گذشته بیشتر رویکرد آموزشی دارد. علاوه بر این، ارایه ساده، خلاصه‌ و قابل فهم مطلب، پرهيز از ارایه ديدگاه‌هاي اختلافي، تاكيد بر ديدگاه‌ها و نظريات فقهي اجماعي و غالب، ايجاد ارتباط بين دانش علمي بانكداري اسلامي و واقعيت اجراي بانكداري بدون ربا در كشور از دیگر ویژ‌گی‌های این اثر است. خلاصه اینکه کتاب حاضر تلاش می‌کند با رعايت معيارهای علمی، خلا موجود در زمينه آموزش بانكداري اسلامي به مخاطبان را پوشش دهد.

 

ü     با توجه به مخاطب هدف (دانشجویان)، ضرورت و اهمیت موضوع را چگونه بیان می‌کنید؟

بانكداري اسلامي و يا بانكداري بدون ربا، شيوه‌اي از بانكداري است كه تلاش مي‌كند در كنار معيارهايي چون كسب سود و حداكثرسازي منافع ذينفعان، به معيارهاي ديگري مانند رعايت تعاليم شرع و اخلاق اسلامي پايبند باشد. از منظر تاریخی، دانش بانكداري و مالي اسلامي كه مباني نظري آن بيشتر در نيمه اول قرن بيستم بر اساس آثار و انديشه‌هاي متفكراني چون ابوالاعلی مودودی و نجات الله صدیقی از هند، سيد قطب از مصر و شهيد صدر و شهيد مطهري از ايران توسعه يافته بود، در اوايل نيمه دوم قرن بيستم با تشكيل برخي موسسات خرد اسلامي در كشورهاي مسلمان، وارد حوزه اجرا گرديد. اين روند ادامه داشت تا اينكه اولين بانك منسجم اسلامي در سال 1975 در جده تشكيل شد و از آن زمان به بعد بانك‌هاي اسلامي مختلف در كشورهاي گوناگون تشكيل گرديدند.در اين بين جايگاه جمهوري اسلامي ايران در توسعه بانكداري اسلامي چه به لحاظ نظري و چه عملي بسيار برجسته است. به لحاظ نظري، وجود متفكران شيعي مانند شهيد صدر در زمره بنيان‌گذاران بانكداري اسلامي و به لحاظ عملي، تصويب قانون عمليات بانكي بدون ربا در سال 1362 (بسيار زودتر از بسياري از ساير كشورهاي اسلامي)، هر فرد منصفي را به اين نتيجه مي‌رساند كه ايران از كشورهاي پيشرو در توسعه بانكداري اسلامي بوده است.

از طرف دیگر، اجراي صحيح و علمي بانكداري بدون ربا در نظام بانكي كشور، نيازمند آشنايي عموم مردم جامعه، به ويژه خبرگان دانشگاهي و حوزوي، با ادبيات علمي بانكداري اسلامي و همچنين تجربه اجراي قانون عمليات بانكي بدون ربا در سه دهه اخير در كشور است. اما متاسفانه در حال حاضر اكثر تحقيقات تدوين شده در حوزه بانكداري اسلامي در سطح تخصصي قرار دارند و اين خود درك مطالب اساسي را براي خوانندگان غير متخصص (دانشجويان، اساتيد و حوزوياني كه حوزه كاري آن‌ها اقتصاد و بانكداري اسلامي نبوده، اما علاقه‌مند به آشنايي با اين مباحث هستند) مشكل مي‌كند. اهميت مساله زماني بيشتر خود را نشان مي‌دهد كه توجه شود از یک سو همه مردم به جهت ارتباط با بانک‌ها، نیاز به آشنایی با مباحث بانکی دارند و از سوی دیگر، با توجه به جديد بودن بسياري از مباحث بانكداري اسلامي، خوانندگان غيرمتخصص از مطالعه آثار علمی در حوزه بانكداري اسلامي دوري می‌گزينند. بر این اساس، ضروری می‌نمود در کنار تحقیقات علمی- تخصصی، کتابی با رویکرد ترویجی به تبیین اصول و مبانی و کارکرد‌های بانکداری بدون ربا بپردازد.

 

ü     رویکرد مولفان را در این اثر تشریح کنید.

رویکرد اصلی مولفان در این اثر، ساده کردن مفاهیم تخصصی و فنی دانش بانکداری و مالی اسلامی برای مخاطبان عام و غیرتخصصی بوده است. به نحوی که اثر مذکور بتواند توسط تمامی علاقه‌مندان به مباحث بانکداری و مالی اسلامی مورد استفاده واقع شود.

 

ü     ویژگی شاخص و مزیت­های نسبی این اثر را چگونه ارزیابی می کنید؟

در این اثر برای اولین بار چکیده‌ای از مهمترین مباحث بانکداری و مالی اسلامی به زبانی ساده، برای مخاطبینی که در رشته‌هایی غیر از اقتصاد و مدیریت مالی تحصیل کرده‌اند، گردآوری شده است.

 

ü     به عنوان آخرین سوال با توجه به مزیتهای موجود یاد شده، گمانه‌زنی و پیش‌بینی اجمالی­ تان از میزان استقبال مخاطبان عام این کتاب و مخاطب خاص مرکز پژوهش‌های جوان (جوانان فرهیخته) چیست؟

انتظار می‌رود به لطف الهی، اثر حاضر مورد استقبال خوب مخاطبان خاص مرکز پژوهش‌های جوان (جوانان فرهیخته) واقع شود. علاوه بر این، انتظار می‌رود مخاطبان عام نیز جهت مطالعه این اثر علاقه‌مندی کافی نشان دهند. البته بسیار ضروری است که مرکز پژوهش‌های جوان اقدامات کافی در زمینه معرفی و ارایه این کتاب به جامعه علمی دانشگاهی انجام دهد.