استمرار و ارتقاء فعالیت‌های گروه منطق فهم دین در پساکرونا

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع‌رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در راستای سلسله گفتگوهای علمی با مدیران گروه‌های پژوهشکده‌های علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی سراغ حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا شاکرین مدیرگروه منطق فهم  دین پژوهشگاه رفتیم. در این بخش نظر شما را به گفتگو با وی جلب می نمائیم:

  • از کم و کیف فعالیت‌های گروه منطق فهم دین از زمان شیوع ویروس کرونا برایمان بفرمائید؟

با شیوع بیماری کرونا، گروه منطق فهم دین و اعضای هیأت علمی آن، ضمن تلاش در استمرار و ارتقاء فعالیت علمی جاری خود، تلاش ویژه‌ای در پاسخ‌گویی به شبهات و بررسی مسائل الهیاتی کرونا داشته‌اند که شماری از آنها به شرح زیر است:

الف. نشست‌های علمی:

  1. نشست علمی مجازی با موضوع “کرونا و مسئله علم دینی“ توسط آقای دکتر رمضان علی تبار.
  2. نشست علمی «کرونا و مسئله حضور خدا» با ارائه حجت الاسلام و المسلمین حمیدرضا شاکرین.
  3. نشست علمی مجازی با عنوان «پیامدهای الهیاتی کرونا» با حضور و سخنرانی حجج اسلام دکتر محمد جعفری، دکتر حمیدرضا شاکرین و دکتر علیرضا قائمی‌نیا.
  4. کرسی «مسئله کرونا و نقش خدا در حیات بشر» با ارائه حجت الاسلام و المسلمین حمیدرضا شاکرین.

ب. مصاحبه‌ها و برنامه‌های تلویزیونی:

  1. مصاحبه با ایکنا پیرامون مباحث فلسفی و الهیاتی کرونا، توسط حجت‌الاسلام حمیدرضا شاکرین.
  2. گفتگو پیرامون «بحران‌های کرونایی و نقش دین در حل آنها» در شبکه ولایت، توسط حجت‌الاسلام حمیدرضا شاکرین.
  3. مصاحبه و گفت‌وگو با خبرگزاری شبستان پیرامون مباحث فقهی و حقوقی کرونایی، توسط حجت‌الاسلام والمسلمین دکترمحمد عرب‌صالحی .

ج. نوشتارها:

ج۱٫ درس نوشتارهای آیت‌الله علی‌اکبر رشاد

  1. مبانی نظری فقه زیست‌فناوری/ تعریف «قواعد نظری»، «قواعد اخلاقی»، «قواعد اصولی» و «قواعد فقهی»؛ نوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از هفتمین جلسه خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک
  2. روش‌شناسی مهندسی فقه زیست‌فناوری؛ اصول بیست‌گانه‌ی فقه مهندسی ژنتیک؛ نوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از ششمین جلسه درس خارج فقه مهندسی ژنتیک
  3. اهمیت روش‌شناسی تولید مساله و ساختاربندی فقه/ منطق تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه زیست‌فناوری؛ ننوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از پنجمین جلسه خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک.
  4. بایستگی تبیین عرصه‌ها و ابعاد تاثیر زیست فناوری بر معرفت و معیشت بشر معاصر؛ ننوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از جلسه سوم خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک.
  5. اهمیت و منطق مساله‌شناسی فقه مهندسی ژنتیک، نوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از دومین جلسه خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک.
  6. شؤون جهانی در پساکرونا؛ نوشتاری از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مستخرج از نخستین جلسه خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک.

ج۲٫ کرونا و علم دینی با تأکید بر طب مطلوب؛ نوشتاری از دکتر رمضان علی تبار عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ج۳٫ مقاله « علل معنوی و کیفیت سازگاری آن با اصل علیت» (ویژه‌نامه کرونا)، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر  محمدعرب‌صالحی.

 

  • گروه چه نشست ها ، کرسی ها و همایش‌هایی را در سال جاری داشته است و یا برای برگزاری آن برنامه ریزی نموده است؟

گروه منطق فهم دین افزون بر نشست‌های کرونایی که پیشتر بیان شد، کرسی‌ها و نشست‌های علمی متعددی را در سال جاری در برنامه داشته و به ثمر رسانده که عبارتند از:

  1. کرسی علمی « فلسفه اجتهاد تمدنی (منطق فهم دین در مقیاس تمدن‌سازانه)»
  2. کرسی علمی «الگوریتم اجتهاد مرحله دوم: روش‌شناسیِ استظهار از ادله (کشف مدلول انفرادیِ ادله نقلی)»
  3. کرسی علمی « هستی شناسی و معرفت‌شناسی عقل در نگره تفکیک و بررسی و نقد »
  4. کرسی علمی « وجود پیشین قرآن و چگونگی آن از منظر عقل و نقل »
  5. کرسی علمی « مکانیک کوانتومی و فاعلیت خدا »
  6. کرسی علمی « بررسی انتقادی نگره خودزائی جهان در نگاه هاوکینگ»
  7. کرسی علمی قلمروشناسی علوم انسانی اسلامی از منظر قرآن
  8. کرسی علمی نظریه فهم شبکه‌ای متن ( با تاکید بر گزاره‌های توصیفی)
  9. کرسی علمی نقد اندیشه هرمنوتیکی روش‌شناختی شلایر ماخر
  10. نشست علمی «مولفه‌ها و شاخصه‌های فلسفه دین اسلامی»
  11. نشست علمی «بررسی انتقادی منشا دین در نگاه داوکینز»
  • در گروه منطق فهم دین هم اکنون چه آثاری در دست چاپ قرار دارند؟

از گروه منطق فهم دین و اعضای هیأت علمی آن آثار متعددی در مرحله نشر قرار دارد که عبارتند از:

  1. اثر با عنوان اصلی «الگوریتم اجتهاد» و عنوان فرعی «جلد اول: روش شناسی استنباط در سه محور مسأله‌یابی، دلیل‌یابی و قرینه‌یابی»، که توسط حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالحمید واسطی انجام شده است.

تلاش این کتاب یافتن پاسخ این سوال است که آیا می­توان روش و مراحل­ اجتهاد را با تمام جزئیاتی که در ذهن فقیه می­گذرد کشف کرد و شبیه­سازی نمود؟ در این تحقیق پیش­نیازها و مباحثی در «فلسفه اجتهاد» ذکر شده است که به بررسی چیستیِ اجتهاد، فقه، منطق فقاهت، حکم، حجیت، کیفیت شکل­گیری مکاتب فقهی براساس مبانی اجتهادی، روش­شناسی اجتهاد و معرفی «اجتهاد سیستمی» پرداخته شده است. سپس به تحلیل و تبیین محورهایی از فرآیند کلی استنباط می­‌پردازد.

  1. اثر با عنوان اصلی «منطق علوم انسانی اسلامی» و عنوان فرعی «تبیین فرا‌روش‌شناختی» / از جناب آقای رمضان علی‌تبار.

اثر فوق به بیان چیستی منطق علوم انسانی، عوامل حاکم بر آن، مبانی نظری آن مانند مبانی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، انسان‌شناختی، دین‌شناختی، جامعه‌شناختی و سپس به اقتضائات روش‌شناختی هر کدام و نیز نسبت و مناسبات منطق علوم انسانی با دانش‌های مرتبط و همگن در علوم انسانی می­‌پردازد می‌ّباشد.

  1. اثر با عنوان اصلی «اجتهاد تمدنی» و عنوان فرعی «چیستی، چرایی و چگونگی» / از جناب حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالحمید واسطی.

اثر فوق بیانگر نوعی اجتهاد فقهی است که برای استخراج نظام­های مورد نیاز جهت شکل­گیری یک تمدن انجام می­‌شود؛ و مسادل اساسی مورد بحث در آن عبارتند از: ۱- چیستی و امکان اجتهاد تمدنی ۲- غایت و کارکرد اجتهاد تمدنی ۳- قلمرو و شبکه مسائل اجتهاد تمدنی ۴- مبانی عام هستی­شناختی، معرفت­شناختی، انسان­شناختی اجتهاد تمدنی ۵- روش تحقق در اجتهاد تمدنی ۶- نقشه راه آینده اجتهاد تمدنی.

  1. اثر با عنوان اصلی «اصول فقه و نقد هرمنوتیک فلسفی» و عنوان فرعی «مبانی و پیش‌فرض‌ها» / از جناب آقای مسعود فیاضی.
  2. اثر با عنوان اصلی «روش‌شناسی علم کلام» و عنوان فرعی «نگاهی تطبیقی انتقادی به روش فلسفی و تفکیکی» / از حجت‌الاسلام حمیدرضا شاکرین.

در این کتاب نویسنده بر آن است تا روش پیشنهادی دو جریان یاد شده و میزان قوت و ضعف و کامیابی و ناکامی هریک را در اکتشاف و تبیین عقاید اسلامی واکاود و بدینوسیله گامی برای تعمیق و تدقیق و تکامل منطق فهم و اکتشاف عقاید دینی برداشته و به افزون سازی میزان کارآمدی علم کلام مدد رساند.

  1. اثر با عنوان اصلی «فلسفه‌ی علم دینی» / از آیت‌الله علی‌اکبر رشاد.

این کتاب به بخش عمده‌ی مباحث فلسفه‌ی علم دینی پرداخته است، مباحثی از قبیل: پاسخگویی درباره­ی چهارده «چالش ـ پرسش» در زمینه‌ی «امکان»، «روایی»، «سودمندی» و «بایستگی» علم دینی، ارکان و اجزاء نظریه‌ی علم دینی و مختصات عمده‌ی آن؛ معیارها و مختصات «ماهوی» و «هویتی» علم دینی؛ «مبانی معرفت‌شناختی» علم دینی؛ تبیین مبانی طبقه‌بندی علوم، بر اساس «نظریه‌ی تناسق»؛ و در نهایت به بررسی «موانع نقد و نوآوری» در قلمرو دین­پژوهی و تولید علم علی الاطلاق و علم دینی علی الخصوص می­پردازد.

  1. اثر با عنوان «پرسمان دین شناخت»/ نگاشته حجت‌الاسلام حمیدرضا شاکرین.

این اثر حاصل گفتگوها و تعاملاتی است که نویسنده با شمار زیادی از استادان دانشگاههای کشور داشته و در صدد است تا چندی از بنیادى ترین مباحث دین­شناختی مانند چیستی، چرایی، گستره و کارکرد دین؛ زبان دین؛ وحی و تجربه دینی، رابطه دین با علم، اخلاق و پیشرفت؛ آموزه نجات و حقانیت و… را با رصد نوآمدترین نگره­ها به بحث نشسته و واکاود.

  • چه تحقیقاتی در گروه در دست اجراست؟

تحقیقات جاری در گروه که در حال تدوین بوده و بعضا مراحل پایان آن را طی می کند از قرار  زیر است:

  1. « بررسی و نقد الحاد مدرن » / توسط حجت‌الاسلام حمیدرضا شاکرین
  2. « نظریه فهم متن اصولیون از رهگذر بررسی تطبیقی اصول فقه و هرمنوتیک روش شناختی » توسط جناب آقای مسعود فیاضی
  3. « الگوریتم اجتهاد تمدنی (کشف مدلول انفرادیِ ادله نقلی) » / توسط جناب حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالحمید واسطی
  4. « منبع شناسی احکام و برایند روش شناختی آن » / توسط جناب حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمد عربصالحی
  5. « معرفت شناسی از منظر اهل بیت(ع) » / توسط جناب حجت‌الاسلام ابوالقاسم رحیمی بالوئی
  6. « گستره شناسی کاربرد عقل در فهم دین نقد مکتب تفکیک»  / توسط جناب حجت‌الاسلام ابوالقاسم رحیمی بالوئی
  7. « فلسفه اصول فقه (‌دو دفتر ) » / توسط جناب آیت‌الله علی‌­اکبر رشاد
  8. « فلسفه فرهنگ» / توسط جناب آیت‌الله علی­‌اکبر رشاد
  9. « تحلیل و نقد هرمنوتیک فلسفی و مبانی آن» / توسط جناب حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمد عرب‌صالحی
  10. « ساحت‌های نظری و کاربردی علوم انسانی اسلامی از دیدگاه آیت‌آلله جوادی آملی» / توسط جناب حجت‌الاسلام و المسلمین محمد علی سوادی.
مطلب قبلیمعنویت‌پژوهی به شکل مکتبی تعریف شود
مطلب بعدیدومین همایش ملی بازنمایی گفتمان انقلاب اسلامی برگزار می‌شود