دانشنامه‌های تخصصی قرآن؛ گزارشی جامع از تراث اسلامی با رویکرد شیعی

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، آیین رونمایی از مجلدات ۱ و ۲ دانشنامه قرآن و اخلاق با حضور شخصیت‌های برجسته حوزوی و دانشگاهی روز چهارشنبه، هفدهم دی‌ماه در تالار معرفت پژوهشگاه در قم برگزار شد.

به نقل از خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین ابوالقاسم مقیمی‌حاجی در این مراسم که به همت پژوهشکده دانشنامه‌نگاری دینی پژوهشگاه برگزار شد، با گرامی‌داشت یاد پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله، ائمه اطهار علیهم‌السلام، علمای اسلام، مراجع عظام تقلید و شهدای والامقام، به‌ویژه شهدای دفاع مقدس، اظهار کرد: این گردهمایی علمی جلوه‌ای از پیوند عمیق پژوهش دینی با سنت علمی حوزه و دانشگاه است.

رئیس پژوهشکده دانشنامه‌نگاری دینی پژوهشگاه با اشاره به نقش نویسندگان و محققان این مجموعه گفت: در طول سال‌های گذشته، جمع گسترده‌ای از پژوهشگران، برادران و خواهران علمی، در نگارش مقالات این دانشنامه مشارکت داشتند که لازم می‌دانم در درجه نخست از همه نویسندگان و محققان این اثر علمی قدردانی کنم.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مقیمی‌حاجی ادامه داد: گروه‌های علمی و مدیران دانشنامه در دوره‌های مختلف با جدیت این مسیر را دنبال کردند و نقش مؤثری در سامان‌دهی و پیشبرد علمی این پروژه داشتند. همچنین ارزیابان علمی این مجموعه سهم مهمی در ارتقای کیفیت محتوای دانشنامه ایفا کردند.

وی با مرور تجربه‌های پیشین پژوهشکده در حوزه دانشنامه‌نگاری بیان کرد: تولید دانشنامه‌های دینی از سال‌های آغازین فعالیت پژوهشکده آغاز شد و دو دانشنامه امام علی علیه‌السلام که در مجموع در دوازده مجلد تدوین شد، از نخستین آثار شاخص در این حوزه به‌شمار می‌آید.

معاون آموزش حوزه های علمیه افزود: پس از آن، دانشنامه فاطمی در شش مجلد، شامل سه مجلد درباره سیره و زندگی حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها و سه مجلد در حوزه مباحث اجتماعی و حقوقی زن مسلمان، تولید و در سال ۱۳۹۳ رونمایی شد که نخستین دانشنامه جامع در حوزه معارف و فرهنگ فاطمی محسوب می‌شود.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مقیمی‌حاجی با اشاره به روند تدوین دانشنامه‌های قرآنی خاطرنشان کرد: تاکنون چهار مجلد از دانشنامه علوم و قرآن رونمایی شده و این مجموعه اکنون به مجلد چهارم رسیده است. مجلد پنجم نیز مراحل نهایی ویرایش را طی می‌کند و امید می‌رود این مجموعه شش‌جلدی، به‌عنوان نخستین دانشنامه جامع علوم قرآنی با تمرکز بر معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌زودی به‌صورت کامل رونمایی شود.

وی تأکید کرد: پژوهشکده دانشنامه‌نگاری دینی توجه ویژه‌ای به حوزه قرآن‌شناسی دارد و مجموعه‌ای از دانشنامه‌های قرآن‌شناسی را در دستور کار قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که دانشنامه علوم و قرآن نخستین مجموعه از این سلسله به‌شمار می‌آید.

رئیس پژوهشکده دانشنامه‌نگاری دینی پژوهشگاه گفت: در حوزه‌های تخصصی نیز دانشنامه‌های مستقلی تدوین شده است از جمله دانشنامه قرآن در علوم جنایی و حقوق جزا که منتشر شده و نیز دانشنامه قرآن و تاریخ اسلام که در دو مجلد به چاپ رسیده است. این آثار بیانگر رویکرد راهبردی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در توسعه مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن‌محور است.

معاون آموزش حوزه های علمیه با اشاره به رویکرد محتوایی دانشنامه‌های قرآن‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: این رویکرد بر جامعیت، روایت دقیق و گزارش علمی مستند از قرائت اسلامی مبتنی است و بر تبیین و تقویت مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام تأکید دارد. در این مسیر، نگارش مقالات دانشنامه‌ای با اتکا به قرائت شیعی و در دفاع علمی از آن انجام می‌شود.

وی افزود: تفصیل مدخل‌ها در دانشنامه‌های قرآنی، تفصیلی موضوعی و تخصصی است و تلاش شده است مقالات به‌گونه‌ای تدوین شود که بتواند در حوزه مطالعات قرآنی، مرجعیت علمی برای پژوهشگران ایجاد کند و گشایشی در مسیر تحقیق و تولید علم باشد.

رئیس پژوهشکده دانشنامه‌نگاری دینی پژوهشگاه از تمامی اساتید، پژوهشگران، مدیران و کارشناسان فعال فنی و اجرایی همچون آقایان محمدرضا محمدی(مدیر امومی دانشنامه ها)، سیدمحسن جعفری، محمدعلی یوسفی، مرتضی خلوصی، رحمت الله ایمانی، علی ابراهیمی، سیدحسین میری و حسن چگنی در جلسات علمی و فرآیند تدوین دانشنامه، قدردانی کرد.