صفحه اصلی > موسسات وابسته > قطب علمی فلسفه دین 

معرفی قطب علمی‌ فلسفه دین

پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، نهادي علمي فكري است كه در سال 1373 حسب الارشاد مقام معظم رهبري (دام ظله) تاسيس شده است. اين پژوهشگاه نقادي و بازپيرايي مواريث معرفتي-علمي بازمانده از سلف صالح در حوزه  دين پژوهي، حكمت، معرفت ديني و نظامات اجتماعي اسلام، نواوري و نظريه پردازي در اين عرصه و دفاع علمي از حكمت و انديشه و فرهنگ ديني را پي مي گيرد.اين پژوهشگاه در زمينه فلسفه دين تاكنون بيش از 200 اثر علمي منتشر كرده، همايشها و نشستهاي علمي متعددي برگزار نموده و طرحهاي فراواني در دست تحقيق دارد. مجله علمي پژوهشي قبسات ويژه فلسفه دين است كه تاكنون بيش از 60 شماره‌ان منتشر شده است. با توجه به فعاليتهاي گسترده در رشته فلسفه دين و عنايت خاص به توسعه و تاسيس فلسفه دين اسلامي، اين پژوهشگاه به تاسيس قطب فلسفه دين همت گماشت و بحمدالله مجوز آن از سوي وزارت علوم صادر شد.

اعضای هسته اصلی عبارتند از حجج اسلام و المسلمین آقایان علی‌اکبر رشاد، ابوالفضل ساجدی، حمیدرضا شاکرین، محمدحسن قدردان قراملکی و محمد محمدرضایی.

در این میان حجت الاسلام والمسلمین آقای دکتر ابوالفضل ساجدی مدیر قطب فلسفه دین، حجت الاسلام والمسلمین آقای دکتر محمدحسن قدردان قراملکی مدیر علمی و حجت الاسلام والمسلمین آقای امیر رستگار دبیر اجرایی قطب می باشند. 

قطب علمی‌مرکزی است که در آن دانشمندان و اعضاء هیأت علمی‌برجسته یک رشته با همکاری و در قالب کار گروهی می‌کوشند تا با تولید دانش و نوآوری پاسخگوی نیازهای علمی، اجتماعی و فرهنگی این رشته باشند. اعضاء رسمی‌و غیر رسمی‌قطب با فعالیت سازمان یافته خود در قالب یک مؤسسه با توان علمی‌بالا سعی دارند به فعالیت های علمی‌خود در این زمینه انسجام بخشیده و در سطح ملی، منطقه‌ای یا بین‌المللی تاثیرگذار باشند.

«وزارت علوم، تحقیقات و فناوری» به هر مجموعه علمی‌برخوردار از اولويتهاي لازم، مجوز قطب علمي را اعطا میکند تا حمایتی ویژه را در تحقق بخشی از اولویت های پژوهشی و فناوری کشور ایفا نماید.

تفاوت قطب علمی‌با سایر مراکز و موسسات علمی‌و دانشگاهها  این است که مراکز علمی‌در یک رشته خاص می‌توانند متعدد باشند اما قطب علمی‌در هر رشته ای واحد است و فقط مجوز آن به یک مرکز اعطا می‌شود که به عنوان مهمترین مرکز علمی‌به حساب می‌آید.

 البته قطب علمی‌هچون موسسات علمی‌فرهنگی دارای تشکیلات آموزش و جذب هیئت علمی‌نیست بلکه با اندیشمندان حاذق مرتبط است. اگرچه هر قطب فعالیت خود را زیر نظر یک موسسه شروع می‌کند اما عملکردی فرا موسسه ای و فرا دانشگاهی دارد.

هر قطب دارای یک برنامه 5 ساله است که پس از پایان هر دوره ، از طرف وزارت علوم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. اگر فعالیتهای این بازه 5 ساله مورد تأیید وزارت قرار گرفت امتیاز قطب تمدید می‌شود و الا به سایر مراکزی که درخواست کرده‌اند و امتیاز لازم را دارند واگذار میگردد.

وزارت علوم تاكيد دارد كه با توجه به بيانات مهم مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) در خصوص موضوع تحقق مرجعيت علمي جمهوري اسلامي ايران در جهان، در پنجاه سال اينده، انتظار مي رود قطبهاي علمي كشور، حركت و كوشش مضاعفي براي دستيابي به جايگاه مرجعيت علمي در كشور داشته باشند. منظور از اين مرجعيت يعني از يك ميزان و استانه از توليدات علمي برخوردار باشند و در حوزه تخصصي خود به عنوان محل رجوع به حساب ايند.

با توجه به جایگاه ویژه قطبهای علمی‌در داخل و خارج کشور، تاسیس قطب در رشته فلسفه دین ضرورتی ویژه دارد. زیرا در سالیان اخیر با توجه به پژوهش‌های گسترده‌ی غیر مسلمانان در مورد دین، شاخه‌ی فلسفه‌ی دین شاهد رویش و زایش فزاینده‌ای بوده است. ریشه‌ی این درخت تنومند در الاهیات مسیحی و تحولات گسترده‌ی آن قرار دارد و از اساس با بافت اسلامی‌تفاوت دارد. بیشتر فلاسفه‌ی دین یا مسیحی یا دارای گرایش‌های الحادی و دست کم لاییک هستند. طبیعی است در چنین فضایی و تحت سیطره‌ی فرهنگ مدرنیته، آن‌چه محصول مباحث است انطباق حداقلی با فرهنگ و تفکر اسلامی‌موجود دارد. از سوی دیگر، با هجوم این افکار به فضای آکادمیک و ترجمه‌های فراوان از آثار غربی که در دو دهه‌ی اخیر رایج شده و بدون هرگونه نقد و بررسی دقیقی به چاپ رسیده‌اند؛ فضای جامعه از این شرایط تاثیر پذیرفته و آرام آرام دین پژوهی با چالشهای جدی مواجه شده است. در حقیقت، در موضوع فلسفه‌ی دین و به تبع آن کلام معاصر، لطمه‌های جدی در حال شکل‌گیری است. به این ترتیب ضرورت دارد متفکران دینی با سازماندهی نیروهای فکری خود در قالب قطب فلسفه دین به تولید و بازآرایی افکار اسلامی‌روی آورند و در زمینه‌های مختلف با جایگزینی فکر فاخر اسلامی، هم معضلات اجتماعی حاصل از فرهنگ و اندیشه غربی را پیشگیری نمایند و هم در عرصه بین المللی، حضور علمي اثرگذار داشته باشند.

 با توجه به ضرورت تلاشهای علمی، فرهنگی و اجتماعی در رشته فلسفه دین، قطب علمی‌این رشته در نظر دارد تا در راستای تاسیس و توسعه فلسفه دین اسلامی‌گام بردارد. این قطب در نظر دارد با تأكيد بر استفاده از ظرفیت علمی‌کشور در مراكز آموزشي و پژوهشي و با سامان‌دهی پژوهش و آموزش تخصصي در راستای بسط حوزه معرفتی فلسفه دين به خصوص فلسفه دين با گرايش اسلامي در چارچوب اهداف تعريف شده و ناظر بر رفع نيازها و معضلات فكري جامعه فعاليت ‌نمايد.

لازم به ذکر است قطب علمی فلسفه دین وابسته به پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از ناحیه وزارت علوم و فناوری در پانزدهمین جشنواره تجلیل از پژوهشگران و فناوران کشور در میان تمامی قطب‌های کشور، به عنوان برترین قطب علمی در سال 93 معرفی شده است.

 

اهداف قطب علمي فلسفه‌ی دين

الف) اهداف كلي

1. نقد فلسفه دین غربی

2.  تاسیس و توسعه فلسفه دین اسلامی

3. پاسخ به سوالات و شبهات در زمینه مسائل فلسفه دین در عرصه جهانی و داخلی

4.  تغذیه و جهت دهی فعالیت های علمی‌در حوزه فلسفه دین در حوزه و دانشگاه در دو ساحت آموزش و پژوهش برای احراز مرجعیت

5. پشتیبانی نظری از مبانی عقلی و برون دینی نظام اسلامی‌و کاربردی کردن فلسفه دین اسلامی‌از این رهگذر

6. کشف و تبیین و دفاع از مبانی علوم انسانی اسلامی‌و نقد مبانی رقیب

7. ارتقاء سطح كمي و كيفي اموزش فلسفه دين اسلامي در دانشكده هاي مربوطه در سراسر كشور

8.  سوق دادن محققين برجسته فلسفه دين به سمت مساله‌یابی در زمینه‌های مرتبط با حوزه فلسفه دین و تبیین تاثیر آن بر زندگی فردی و جمعی و ارائه راه حل برای آن

9. بسترسازي مناسب براي تربيت انديشمندان متمحض و تراز اول در حوزه مسائل فلسفه دين اسلامي

ب) اهداف جزئي

1. تبیین مبانی و مسائل فلسفه دین اسلامي

2.  بررسي نوع رابطه دين و معنويت (تعامل، تعارض و ابتناء)، مقايسه عرفانهاي صادق و كاذب يا معنويت ديني و غير ديني

3.  تبيين ابعاد رابطه وحي، تجربه عرفاني و ديني ناظر به شبهات جاري در باب اعتبار وحي قراني

4.  بررسي ميزان تاثير دين در پارادايمهاي علوم طبيعي و انساني

5. كسب شناخت بهتر از عرصه هاي جديد پژوهش در فلسفه دين اسلامي مانند رابطه دين با هنر، رسانه، ارتباطات، و تكنولوژي

6. پاسخگويي به شبهات در عرصه معقوليت و مطلوبيت علم ديني و نوع مناسبات علم و دين در روش و محتوا

7. توسعه تحقيقات در عرصه كاركرد، كارامدي، و كارايي دين در برابر تئوريهاي رقيب در عرصه فرهنگ، اقتصاد، سياست، اجتماع، تعليم و تربيت و خانواده

8. استخراج و پاسخ به معضلات ناگشوده در عرصه فهم و تفسير دين و متون مقدس

9. راه اندازي پايگاه اينترنتي قطب علمي فلسفه دين اسلامي جهت معرفي توانمندي هاي علمي و پژوهشي ان به مراكز علمي و پژوهشگران داخلي و خارجي مرتبط به فلسفه دين

10. ایجاد ارتباط میان تئوری‌پردازی‌هاي علمي و نيازهاي كاربردي در قلمرو فلسفه دین اسلامي

11.  ديده وري و پيشراني حوزه فلسفه دين اسلامي و ورود به فضاهاي ناشناخته در اين عرصه

12.  اينده پژوهي و تدوين راهبرد علمي در اين رشته

 

قطب علمی‌فلسفه دین برای نیل به اهداف کلی خود در برنامه 4 ساله، 4 محور کلی فلسفه دین را استخراج کرده و ذیل آن ریز موضوعات چالش‌برانگیز در فضای فکری جامعه علمی‌را گردآورده است. این 4 محور کلی هر یک هدف و شعار کاری یک سال از فعالیت قطب فلسفه دین قرار گرفته تا بتوان به نتیجه نهایی مطلوب دست یافت که عبارتند از:

1.      دین، اخلاق و معنویت (سال 1391)

2.      مبانی فلسفه دین (سال 1392)

3.      قلمرو، کارآمدی و کارکردهای دین (سال 1393)

4.      حقانیت و عقلانیت ایمان و باورهای دینی (سال 1394)

 

در همین راستا ریزموضوعات محل نزاع و چالش برانگیز، در هر یک از سالها به عنوان پروژه تحقیقاتی، کارگاه، نشست تخصصی، دوره کلاس تخصصی، همایش یا پیش نشست‌های همایش تعریف گردیده و در برنامه تفصیلی خود به وزارت علوم انعکاس یافته است. لذا برنامه قطب برای رسیدن به هدف نهایی در 4 گامِ (هر گام در یک سال) اساسی که هر کدام، دغدغه‌های اساسی اندیشمندان مسلمان در فلسفه دین است تعریف شده است.

سخنی با محققین

از فارغ التحصیلان،‌ اساتید و دانشمندان این رشته تقاضا داریم که قطب را متعلق به خود بدانند و بستر کار گروهی برای نیل به اهداف اسلامی‌ قطب، تثبیت و تحکیم باورهای دینی نسل حاضر و رفع نیازهای شناختی و تا حدی گرایشی و رفتاری جامعه را فراهم سازند.

انديشمندان، اساتيد، محققين، و دانشجويان وساير علاقه مندان جهت اعلام همکاری و اطلاع از برنامه های قطب می‌توانند به پایگاه اطلاع رسانی پژوهشگاه به آدرس www.iict.ac.ir مراجعه کرده و یا با شماره تلفن های   37603576025 و 37603571-025 داخلی 197 و 154 تماس حاصل نمایند.

 

 

عضويت در خبر نامه

نام

ايميل

تماس با ما

نشاني دفتر مركزي (تهران): خيابان شهيد بهشتي - خيابان شهيد احمد قصير (بخارست) - كوچه پژوهشگاه (دوم) - پلاك 2

نشاني دفتر قم: بلوار 15 خرداد (شاه سيد علي) - كوچه شهيد ميثمي (كوي 10)

info@iict.ac.ir.com

٨٨٥٠١٠٦٤

اطلاعات بیشتر