کتاب جایگاه زنان در پیشرفت جامعه در سی و دومین نمایشگاه کتاب تهران

به بهانه حضور سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، به معرفی کتاب “جایگاه زنان در پیشرفت جامعه (در برنامه‌های پنج ساله جمهوری اسلامی ایران)” که برای نخستین بار در نمایشگاه سی و دوم عرضه خواهد شد می‌پردازیم.

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع‌رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به بهانه حضور سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، قصد داریم تا به معرفی جدیدترین کتاب‌های این انتشارات بپردازیم.

“جایگاه زنان در پیشرفت جامعه (در برنامه‌های پنج ساله جمهوری اسلامی ایران)” عنوان کتاب مطالعات انقلاب اسلامی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه است که برای اولین بار توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و به قلم فاطمه محمدی منتشر شد.

در مقدمه کتاب “جایگاه زنان در پیشرفت جامعه (در برنامه‌های پنج ساله جمهوری اسلامی ایران)” می‌خوانیم:

حق توسعه به عنوان یک حق بشری بین‌المللی از زمانی که اعلامیه حق توسعه‎ در قطعنامه 128/41 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1986 به تصویب رسید، به رسمیت شناخته شد. اگر چه این اعلامیه از سوی اکثریت قابل توجه‌ای به تصویب رسید اما یک رأی مخالف ( ایالات متحده) و نیز 8 رأی ممتنع داشت. با این حال، در سال 1993، یک اجماع بین‌المللی کامل در خصوص تأئید حق توسعه به عنوان یک حق بشری شکل گرفت. حق توسعه همچنین در منشور آفریقایی در خصوص حقوق مردم و بشر و منشور عربی پیرامون حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است و در چندین سند از جمله اعلامیه ریو 1992 در مورد محیط و توسعه، اعلامیه و برنامه عمل وین 1993، اعلامیه هزاره، توافق مالی 2002، سند نهایی نشست جهانی 2005 و اعلامیه حقوق افراد بومی سال 2007 مجدداً مورد تصدیق قرار گرفته است.
بنابراین، توسعه یک حق بشری تلقی می‌گردد و پیمان‌ها و تعهداتی در این زمینه، دولت‌ها را به تعقیب آن متعهد نموده‎اند. از این رو، پدیده توسعه، پیشرفت و ترقی در ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی از جمله مسائل شایان توجه کشورهای جهان، به ویژه کشورهای در حال توسعه و جنوب به شمار می‌رود و کشور ما ایران نیز که از دوران حکومت نابخردانه قاجار دچار عقب ماندگی و تأخیر در پیشرفت و ترقی شده است، یکی از دغدغه‌های اصلی نخبگان سیاسی و فکری‌اش به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی کشف علت‌ها و عوامل عقب ماندگی‌ها و دستیابی به روش‌های جبران آن و نیل به توسعه ملی است.
نظریه‌های توسعه در واقع نظریه‌های تاریخی هستند و در شرایط متفاوت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به ظهور رسیده اند. این نظریه‌ها بر مبنای بسترها و فروضی استوار است که هر کشوری بسته به اهداف توسعه و رویکرد خود اقدام به گزینش آن‌ها می‏نماید. در پژوهش پیش رو تلاش گردیده است تا آن معنا و مفهومی از توسعه در نظر گرفته شود که اصول دیدگاه اسلامی از جمله هدف داری آفرینش زندگی و وسیله بودن اقتصاد و نه هدف بودن آن را برآورده سازد.
پر واضح است، کشورهایی که خواهان توسعه واقعی هستند باید بیشترین و اصولی ترین تکیه گاهشان انسان و نیروی انسانی باشد که با برنامه ریزی صحیح آموزشی، فرهنگی، علمی و تخصصی از این سرمایه عظیم بهره گیرند. هنگامی که از نیروی انسانی صحبت می شود، باید توجه داشت که نیمی از نیروی انسانی زنان هستند و در جهت توسعه و تحقق آن، بایدبه طور صحیح و اصولی و با نگرش درست به جایگاه زنان نگریست و با ایجاد بسترهای حقیقی و متوازن با قرار گرفتن هر یک از نیروهای انسانی در جایگاه واقعی خود، زمینه را برای تحقق آن فراهم نمود.
از آنجا که طبق فرمایشات مقام معظم رهبری «…مسأله زن مسأله مهمی است، ما اگر در مسأله زن در کشور خودمان خوب کار کنیم این خدمت به جامعه زنان در همه دنیاست. خدمت حقیقی به مجموعه زنان در همه عالم…» به همین دلیل، ضرورت انجام پژوهشی که به شکلی اسلامی ایرانی به بررسی نقش زنان در فرآیند توسعه جمهوری اسلامی ایران بپردازد، لازم و ضروری به نظر می رسد. در واقع از آنجا که انقلاب اسلامی ایران بر مبنای جهان بینی اسلامی شکل گرفته است و در خودآگاهی و رشد زنان ایرانی و روگردانی آنان از جاهلیت غرب، نقش بسزایی داشته است. با این وجود مسایل زنان و بویژه نقش و مشارکت زنان در توسعه ایران خصوصاً از منظر نظری و عملی بسیار کم مورد کاوش و بررسی قرار گرفته است. به همین دلیل، یافتن کتاب‌ها و مقالاتی که مستقیماً به این امر اشاره نموده باشند و با رویکرد مقایسه‌ای و انتقادی به تحلیل فرآیند توسعه پرداخته باشند، بسیار دشوار و گاه ناممکن است.
بر این اساس، سوال اصلی پژوهش پیش رو عبارت است از اینکه «نقش زنان در فرآیند توسعه جمهوری اسلامی ایران از منظر نظری و عملی در کدام چارچوب تئوریک قابل تحلیل و ارزیابی می باشد؟» و مفروض پژوهش این است: «مشارکت زنان در فرآیند توسعه جمهوری اسلامی ایران از نظر نظری و عملی در چارچوب موازین اسلامی قابل تحلیل و ارزیابی است.» و در راستای اثبات فرضیه پژوهش سوالاتی فرعی مطرح شده است که عبارتند از: «پیشینه و مفهوم شناسی تعامل زنان در فرآیند توسعه به چه نحو می باشد؟» ؛ « نقش زنان در فرآیند توسعه از دیدگاه اسلامی به چه صورت قابل تحلیل می باشد؟»؛ « نقش زنان در فرآیند توسعه از دیدگاه فمنیسم به چه صورت قابل تحلیل می باشد؟» و «تعامل زنان در فرآیند توسعه جمهوری اسلامی ایران به صورت بوده است؟» از این رو با بهره گیری از روش گردآوری داده های ترکیبی اعم از کتابخانه‌ای و اینترنتی و نیز روش پژوهش توصیفی، تحلیلی و تحلیل محتوا که در قالب روش های عینی، جزء نگر، اثبات گرا، قیاسی قرار می گیرد؛ تلاش شده در قالب چهار بخش، با تأکید بر آموزه‌های قرآن، فرمایشات امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری در خصوص توسه و پیشرفت و نسبت زنان با آن و همچنین دیدگاه فمنیست‌ها در خصوص نقش زنان در فرآیند توسعه و بررسی برنامه‌های توسعه و جایگاه زنان و خانواده در آنها در ادوار مختلف و نیز بهره گیری از داده‌های عددی و بررسی آماری مشارکت زنان در عرصه‌های گوناگون جامعه، فرضیه پژوهش مورد تأیید قرار گیرد.

کتاب “جایگاه زنان در پیشرفت جامعه” به کوشش فاطمه محمدی برای اولین بار در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از چهارم لغایت چهاردهم اردیبهشت‌ماه جاری عرضه خواهد شد.