کتاب ” نقد عرفان های صوفیانه”

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی کتاب ” نقد عرفان های صوفیانه” اثر حجت الاسلام و المسلمین حسین روحانی نژاد عضو هیأت علمی گروه عرفان پژوهشکده حکمت و دین پژوهی پژوهشگاه منتشر شد.

این پژوهش، نتیجه تلاش علمی محقق ارجمند جناب آقای حجت الاسلام و المسلمین حسین روحانی نژاد است که در گروه عرفان پژوهشکده حکمت و دین پژوهی پژوهشگاهفرهنگ و اندیشه اسلامی، سامان یافته و به تازگی راهی بازار شده است.

این اثر ارزشمند از نه فصل به شرح زیر تشکیل شده است

فصل اول: مفهوم شناسی و پیشینه

فصل دوم: تاریخچه

فصل سوم: علل ظهور صوفیه

فصل چهارم: علل گرایش برخی علمای شیعه به عرفان

فصل پنجم: نحله ها و سلسله های صوفیه

فصل ششم: موضع گیری پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) در برابر رهبانیت

فصل هفتم: موضع گیری مخالفان و موافقان صوفیه

فصل هشتم: مدعیات اساسی صوفیه

فصل نهم: نقد مسلک اهل حق با تأکید بر مکتب نور علی الهی

محقق در بخشی از مقدمه کتاب خود درباره ضرورت و اهمیت این تحقیق و همچنین پیشینه آن چنین می نویسد:

 پس از انقلاب شکوهمند اسلامی ملت بزرگ ایران در سال 1357 هجری شمسی به رهبری بی بدیل فقیه بزرگ و حکیم و عارف واصل حضرت امام خمینی- رحمه الله علیه -، موج معنویت گرایی وگرایشهای عرفانی در ایران بلکه در پاره‌ای از نقاط جهان پدید آمد. سخنان آن عزیز سفر کرده که از دل مالامال از عشق به حق و از زلال معارف بلند اسلام ناب محمدی (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) و مکتب اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام )بر می‌خاست، بر جانهای پاک وخداجو می‌نشست و تحولی شگرف در آنان پدید می‌آورد. مکتب امام خمینی – رحمه الله علیه – مدرسه عشق، و زمزمه او، زمزمه محبت حق بود. چه بسیار نوجوانان، جوانان ومردان وزنانی که از سخنان ساده وصمیمی او که رنگ خدا داشت، شیدای حق شدند و در شط خون شنا کردند ومقامات تبتل تا فنا را یک شبه در نوردیدند و از بزرگترین انقلاب الاهی دوران معاصر با همه وجود دفاع کردند. در مکتب امام، عرفان وحماسه در هم آمیخته بود وتوکل وتسلیم در برابر حق وتکیه بر قادر مطلق، وشریعت محوری وتکلیف مداری، او ویاران پاکبازش را از چنان قدرتی برخوردار کرده بود که لرزه براندام قدرتهای پوشالی شرق وغرب انداختند. آنان به جای خزیدن در کنج عافیت، به میدان شهادت شتافتند وبه جای رقص وسماع، خلیل آسا در آتش نمرود زمانه پا نهادند و از غرش تانکها وتوپها و تیربارها نهراسیدند و به چهره مرگ لبخند زدند تا هجوم ددمنشانه دشمن بعثی را ـ که همه مستکبران جهان تحریک وتأیید وتقویتش کرده بودند ـ دفع کنند.

باری امام – رحمه الله علیه – نه تنها منشأ چرخشی تاریخی در ایران وجهان گردید، بلکه موجی از معنویت خواهی در ایران و جهان بویژه جهان اسلام پدید آورد. ولی پس از مدتی در این فضای فرهنگی ومعنوی، کسانی به داعیه عرضه متاعهای معنوی وعرفانی، به عرصه آمدند وعرفانهای سکولار وصوفیانه را برای فرو نشاندن عطش عرفانی مردمان بویژه نسل جوان ترویج کردند.

تصوف به عنوان یکی از جریانات فکری، هماره مورد نقد و بررسی قرار می‌گرفته است. از سوی علمای شیعه و اهل سنت، بر جنبه‌های مختلف اندیشه و عمل متصوفه نقدهایی وارد گردیده است. دنیا گریزی، و با دستاویز توکل، بدون زاد و توشه و تدبیر و اندیشه، قدم در وادیهای مخوف و بی آب و غذا گذاشتن، و علم گریزی، و ترک شهر و دیار و دوری گزیدن از خلق و محروم ماندن از علم علما و ترک نکاح، و سیاحت بدون هدف، و طرز لباس پوشیدن و خورد و خوراک، و سماع و غنای صوفیه، از جمله موارد این نقدها است.

متصوفه خود نیز به نقد درونی صوفیه پرداخته اند. قشیری، شیخ احمد جام، ابو حامد غزالی و هجویری غزنوی از جمله صوفیانی هستند که خود به انتقاد از برخی اندیشه ها و اعمال صوفیه پرداخته‌اند.

البته نقد بیرونی و فقهی اهل سنت به تصوف، با نقد درونی صوفیه اهل سنت، با هم تفاوت دارد. نقد بیرونی، براندازانه ومتوجه کلیت تصوف است و با دیده انکار نسبت به کل میراث صوفیه صورت می‌گیرد؛ درحالی که نقد درونی، نقد مقید است و تصوف را در کلیت آن می‌پذیرد و نقد، متوجه برخی از صوفیه و اندیشه‌های آنان است. ونیزنقد بیرونی، بیشترناظر به جنبه معرفت شناختی صوفیه است و اشتباهات صوفیه را ناشی از عدم شناخت صحیح آنان از اسلام می‌داند؛ در حالی که نقد درونی، بیشتر ناظر به جنبه روان شناختی صوفیان است که به علت عجب و خود بینی و مسایلی از این دست، گرفتار اشتباهاتی می‌شوند.

 

گفتنی است کتاب ” نقد عرفان های صوفیانه” اثر حجت الاسلام و المسلمین حسین روحانی نژادبا قیمت 27000 تومان در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

علاقمندان جهت کسب اطلاعات تکمیلی و تهیه کتاب میتوانند به نشانی www.poiict.irمراجعه کنند.